MIASTO KRYNICA-ZDRÓJ

 

 

http://www.krynica-zdroj.pl/

 

https://www.facebook.com/MojaKrynica?fref=ts

 

https://www.facebook.com/MojaKrynica?fref=ts

Krynica-Zdrój (do 2002 Krynica, łem. Крениця) – miasto w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Krynica-Zdrój.

Krynica-Zdrój jest jednym z najbardziej znanych kurortów, określanych mianem „Perła Polskich Uzdrowisk”. Położona jest w Beskidzie Sądeckim na wysokości 560-620 m n.p.m. w malowniczych dolinach Kryniczanki i jej dopływów, Krynicę-Zdrój otaczają wzgórza Góry Parkowej i pasmo Jaworzyny Krynickiej. Krynica-Zdrój jest położona 150 km na południe od Krakowa. W Krynicy-Zdroju zbiegają się drogi wojewódzkie numer 971 i 981. Przez Gminę Krynica- Zdrój przebiega droga krajowa numer 75. W odległości 90 km od Krynicy-Zdroju znajduje się wjazd na autostradę A4 w Brzesku. W Krynicy-Zdroju znajduje się stacja końcowa linii kolejowej 105. Z Krynicy-Zdroju można dojechać pociągiem do Nowego Sącza, Tarnowa, Krakowa, Warszawy, Gdyni, Bydgoszczy i innych miast.

Beskid Sądecki pokrywają wspaniałe lasy, wśród których przeważają drzewostany bukowe w paśmie Jaworzyny Krynickiej a jodłowe i świerkowe w paśmie Zimnego i Dubnego. W okolicach znajduje się 16 rezerwatów przyrody. W roku 1987, dla zachowania unikalnych wartości krajobrazu naturalnego utworzono na obszarze Beskidu Sądeckiego Popradzki Park Krajobrazowy. Duże, zwarte kompleksy leśne zamieszkiwane są przez rzadkie gatunki zwierząt (niedźwiedź, żbik, wydra) i ptaków (puchacz, orlik). W lasach, na polanach i łąkach spotyka się blisko 1000 gatunków roślin. Klimat Krynicy-Zdroju ma walory klimatu podalpejskiego, wyróżnia się dużą liczbą dni słonecznych w roku oraz znacznymi wahaniami temperatury i ciśnienia atmosferycznego w ciągu doby.

Sławę swą jako uzdrowisko, Krynica-Zdrój zawdzięcza znakomitym wodom leczniczym, wśród których na szczególną uwagę zasługuje Zuber – unikalna w skali europejskiej woda o niezwykle wysokiej mineralizacji. Liczne ośrodki sanatoryjne znajdujące się w Krynicy-Zdroju są doskonale wyposażone w urządzenia zabiegowolecznicze i mogą z powodzeniem konkurować z najbardziej renomowanymi ośrodkami w kraju i za granicą. Ale Krynica-Zdrój to nie tylko uzdrowisko, to także prężnie rozwijające się centrum sportowe (głównie sporty zimowe), turystyczne, rekreacyjne, kongresowe i kulturalne. Corocznie w uzdrowisku organizuje się wiele imprez o zasięgu krajowym i międzynarodowym, seminaria polityczne i naukowe, międzynarodowe spotkania ludzi kultury, sztuki, biznesu i polityki, plenery artystyczne, występy zespołów.


KRYNICA-ZDRÓJ JAKO UZDROWISKO:

Pierwsze wzmianki o leczniczych właściwościach krynickich źródeł znajdują się w dziele księdza Gabriela Rzączyńskiego pt. Historia naturalis curiosa Regni Poloniae (...), wydanym w pierwszej poł. XVIII w. Pierwsze naukowe badania wód krynickich przeprowadził jednak dopiero profesor Uniwersytetu Lwowskiego Baltazar Hacquet na zlecenie władz austriackich, które w 1783 r. przejęły Krynicę wraz z pozostałymi miejscowościami dóbr muszyńskich. Opinia Hacqueta, w której pozytywnie ocenił on lecznicze wartości tych wód zarówno do kąpieli, jak i do picia, zachęciła komisarza rządowego z Nowego Sącza, do zakupienia w 1793 r. krynickiego zdroju wraz z okolicznymi polami i łąkami za cenę 50 ówczesnych złotych. Ten ujął źródła w drewniane oprawy i wybudował pierwszy niewielki dom mieszkalny dla gości. Można więc uznać, że początki lecznictwa uzdrowiskowego w Krynicy datują się na przełom XVIII i XIX w. W 1800 r. krynickie źródła przeszły na własność rządu austriackiego, pod zarząd komunalny dóbr muszyńskich, który nie mogąc znaleźć dzierżawcy postanowił poprowadzić zdrojowisko we własnym zakresie. W tym celu wzniesiony został w 1805 r. drugi, większy dom mieszkalny oraz wybudowano pierwszych 9 kabin kąpielowych. W tym roku Krynica zanotowała pobyt 180 gości. W 1806 r. wybudowano pierwszą drewnianą pijalnię wody mineralnej (istniejąca do dziś „Słotwinka”). Za rzeczywistą datę powstania krynickiego uzdrowiska należy jednak uznać 1807 r., kiedy to dr Jan Nennel został mianowany pierwszym lekarzem uzdrowiskowym.
Z tego czasu pochodzą pierwsze naukowe opisy wód krynickich, które w 1806 r. wykonał Józef August Schultess, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ponownie obudowano źródła i ustalono pierwsze strefy ich ochrony, obejmujące teren o promieniu 150 kroków. Wybudowano proste łazienki i kilka kolejnych domów dla kuracjuszy, uregulowano prowizorycznie Kryniczankę. Powstał nawet projekt wytwórni naczyń do wysyłki wód poza uzdrowisko. Pomimo to liczba kuracjuszy, która w 1810 r. wyniosła 530 osób, w następnych latach nie zwiększała się. Zniechęcone deficytowym przedsięwzięciem w 1852 r. władze austriackie poleciły zlikwidować uzdrowisko. Na szczęście zarząd dóbr muszyńskich odwlekał realizację polecenia. Jednocześnie grupa lekarzy krakowskich, którym przewodził dr Józef Dietl, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, zaczęła propagować krynickie wody wśród lekarzy i społeczeństwa i coraz częściej wysyłać do nich kuracjuszy. Dietl, uznany później za ojca polskiej balneologii, w imieniu komisji rzeczoznawców wystąpił pod adresem rządu austriackiego z postulatami rozwoju uzdrowiska. Współdziałał z nim m.in. dr Michał Zieleniewski. Zarząd przystąpił do budowy urządzeń sanitarnych, leczniczych i mieszkalnych. W 1901 r. w Krynicy przebywało już ponad 6 tys. kuracjuszy i liczba ich corocznie rosła, przekraczając dziesięć lat później 10 tys. W związku z koniecznością pozyskania większej ilości wód do kąpieli od 1911 r. poszukiwania nowych źródeł wód mineralnych w Krynicy prowadził geolog Rudolf Zuber, profesor Uniwersytetu Lwowskiego. Zakończyły się one sukcesem w 1914 r. przez dowiercenie się w szybie „Zuber I” do szczawy alkalicznej o największym znanym wówczas stężeniu. Po zakończeniu I wojny kontynuowano w Krynicy poszukiwania kolejnych źródeł, uzyskując m.in. w odwiercie nr 11 („Zuber II”) na głębokości 952 m wielkie złoża suchego dwutlenku węgla, zastosowanego do suchych kąpieli gazowych. Z nowych szybów ujęto źródła „Jan” i „Słotwinka”. Rozbudowano krytą pijalnię z urządzeniami do podgrzewania wód, doprowadzanych do niej rurociągami. Z II wojny światowej uzdrowisko wyszło z licznymi stratami. Wywiezione zostały linie do butelkowania wód i inne urządzenia techniczne, zniknęły cenne miedziane wanny do kąpieli. Wszystkie budynki uzdrowiskowe wymagały pilnych remontów. Mimo to w 1945 r. zanotowano tu pierwszych kilkuset gości, a w 1947 – ok. 14 tys. Dalsze badania krynickich wód prowadził inżynier Leon Nowotarski, długoletni dyrektor Państwowego Zakładu Zdrojowego. W latach swej świetności Krynica była modnym uzdrowiskiem, miejscem pobytu i spotkań wielu sławnych Polaków. Bywali tu m.in.: Józef Piłsudski, Jan Matejko, Artur Grottger, Henryk Sienkiewicz, Józef Ignacy Kraszewski, Ludwik Solski, Helena Modrzejewska, Władysław Reymont, Julian Tuwim, Konstanty Ildefons Gałczyński i Jan Kiepura. Także obcokrajowcy: królowa Holandii Juliana, Valdas Adamkus, Václav Havel, Wiktor Janukowycz.


WODY MINERALNE:

Największym skarbem Krynicy-Zdroju sa jej wody lecznicze - szczawy, udostępnione przez 6 naturalnych źródeł i 19 odwiertów. Obecnie wody te można kosztować w czterech czynnych pijalniach wód:

1. Pijalnia Główna (wody: Słotwinka, Jan, Tadeusz, Zdrój Główny i Zuber) usytuowana w centrum krynickiego deptaka, wybudowana w 1971 r. a w latach 2013-14 gruntownie zmodernizowana

2. Pijalnia Mieczysław (woda: Mieczysław) na deptaku w Starym Domu Zdrojowym

3. Pijalnia Jana (wody: Jan i Józef) pod dolną stacją kolejki terenowej na Górę Parkową; w 2019 r. gruntownie odremontowana

4. Pijalnia w Starych Łazienkach Mineralnych (wody: Słotwinka, Jan, Tadeusz, Zdrój Główny i Zuber) położona przy wylocie deptaka od ulicy Kraszewskiego.

Kryniczanka pochodzi ze źródła "Zdrój Główny" bijącego z głębi ziemi przed Pijalnią Główną w Krynicy-Zdroju, odkrytego w 1793 r. To właśnie tutaj powstała pierwsza w Polsce rozlewnia wód w roku 1808. Woda zawiera niezbędną dla organizmu ilość magnezu dzięki czemu łagodzi stany stresowe i nadmierną pobudliwość. Działa przeciwzapalnie i przeciwuczuleniowo. Dzięki bardzo dużej zawartości wapnia wzmiacnia układ kostny.

Jan naturalna woda lecznicza - bardzo moczopędna, idealna w leczeniu kamicy nerkowej, stosowana również w leczeniu innych schorzeń nerek i dróg moczowych oraz miażdżycy i cukrzycy (w połączeniu z wodą Zuber) gdyż wydatnie obniża poziom cholesterolu i cukru

Józef ma działanie moczopędne, słabo żółciopędne, lecznicze w niedokrwistości, ogólnie wzmacniające

Zuber unikalna woda lecznicza w skali europejskiej o bardzo dużej mineralizacji - leczy choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy, wątrobę i drogi żółciowe, zwalcza nadkwasotę, obniża poziom cukru i cholesterolu we krwi.

Słotwinka szczawa skuteczna w leczeniu przewlekłych nieżytów przewodu pokarmowego, chorób z niedoboru magnezu, chorób neurologicznych. Pomaga usuwać metale ciężkie z organizmu, działa przeciwalergicznie

Mieczysław zalecana w nieżytach żołądka, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, po resekcji żołądka

Tadeusz stosowany jest w leczeniu schorzeń układu krwiotwórczego, przy rekonwalescencji po chorobach zakaźnych, w niedokrwistościach oraz w schorzeniach nieżytowych jelit

Bezpłatnie wody można spróbować ze Źródełka Miłości na szczycie Góry Parkowej, Bocianówki na Polanie Michasiowej, ujęcia Ciurkacz na ulicy Pułaskiego oraz Źródła Słonecznego nad dworcem PKP.

 
WARTO ZOBACZYĆ:

Najstarszym budynkiem w Krynicy jest pijalnia „Słotwinka” z 1806 r. Początkowo stała w miejscu, które obecnie zajmuje Pijalnia Główna na krynickim deptaku z 1971 r., na 3500 m² znajduje się sala koncertowa i ogród zimowy. W początkach drugiej połowy XIX w. pijalnia „Słotwinka” została przeniesiona do Parku Słotwińskiego. Otwierana sezonowo. Tuż obok znajduje się „Koncertowa”, której historia sięga 1870 r. Wybudowany wtedy Pawilon nosił nazwę Słotwiński Pawilon Koncertowy i taką też pełnił funkcję. Odbywały się tam koncerty, a sam park był ulubionym miejscem kuracjuszy odwiedzających Krynicę. Od 1989 r. niniejszy obiekt po generalnym remoncie, aczkolwiek nie ingerującym w jego stylistykę funkcjonuje jako restauracja „Koncertowa”. Inne zabytki uzdrowiska to Łazienki Borowinowe z 1881 r., Stare Łazienki Mineralne z lat 1863–1966. W centralnej części deptaku stoi neorenesansowy Stary Dom Zdrojowy z 1889 r. (z zachowaną oryginalną salą balową), w którym mieściła się pijalnia wody „Mieczysław”, która w 2007 r. została wyremontowana i ponownie otwarta.Na tyłach tego domu, w sąsiedztwie potoku Kryniczanki przy Bulwarach Dietla, wzniesione zostały wille. To szereg jednych z najstarszych zachowanych – często drewnianych zabudowań willowych dla kuracjuszy przy wizytowej arterii miasta. „Biała Róża” z 1856 r., „Biały Orzeł” z 1857 r., „Kosynier”, „Wisła” i „Węgierska Korona” z 1880 r., „Witoldówka”, „Małopolanka” z 1898 r. Obok Pijalni Głównej stoi muszla koncertowa z okresu międzywojennego, na miejscu Pawilonu orkiestry uzdrowiskowej. W muszli wmurowana tablica pamiątkowa ku czci związanego z Krynicą Jana Kiepury (1902–1966). W 1932 r. za pieniądze zarobione na scenach świata wybudował w Krynicy-Zdroju według projektu Bohdana Pniewskiego kosztujący trzy miliony dolarów USA luksusowy modernistyczny hotel (po wojnie zwany sanatorium, aktualnie zabytek) „Patria” – miejsce kręcenia kilku filmów pod koniec lat 30. XX w. (m.in. film Książątko z 1937 r.). W „Patrii” zachował się oryginalny wystrój w tym marmury i alabastry, drzwi obrotowe, winda z lat 30. XX w., taras wypoczynkowy na dachu. Przed wojną do hotelu należał też basen i kort tenisowy. Dach hotelu Patria był zwieńczony ogromnym stalowym masztem, na którym wywieszano polską flagę z okazji świąt narodowych. Maszt usunięto w czasie II wojny światowej. Obok muszli koncertowej stoi modernistyczny Nowy Dom Zdrojowy (sanatorium) autorstwa prof. Witolda Minikiewicza z 1939 r. z zachowanym wystrojem charakterystycznym dla luksusowej architektury funkcjonalistycznej lat 30. XX w. (marmury, stal chromowana, importowane drewno, duże przeszklenia, fontanna nawiązująca do awangardowej rzeźby polskiej lat 30. XX w., taras na dachu, a także ciekawostka amfiteatr koncertowy umieszczony przy tylnej elewacji – nieużywany od dawna, zaprojektowany raczej do kameralnych występów), w pobliżu pomnik Adama Mickiewicza z 1906 r. W Krynicy przy ul. Piłsudskiego znajduje się pomnik ku czci Wojska Polskiego z inskrypcją „Obrońcom Zwycięzcom”. Jest uznawany za niesztampowy i oryginalny przykład nowoczesnej rzeźby. Pomnik stworzył w 1985 r. profesor Bronisław Chromy z okazji 40. rocznicy zakończenia II wojny światowej. W Krynicy znajduje się drewniany kościół Przemienienia Pańskiego z 1864 r., kościół Wniebowzięcia NMP, wzniesiony w latach 1887–1902 w stylu „renesansu włoskiego”, Nowe Łazienki Mineralne (1923–1926). 1 lipca 2008 r. w Krynicy przy ul. Kościuszki, z nieustalonych przyczyn zapalił się zabytkowy budynek Szczerbiec (w wyniku tego pożaru spaleniu uległo piętro i poddasze budynku). Ze względów bezpieczeństwa ruiny tego obiektu zostały Rozebrane. W Krynicy-Zdroju i jej najbliższej okolicy jest wytyczony Szlak Cerkwi Łemkowskich poświęcony budownictwu sakralnemu tych okolic, w przeszłości zamieszkanych głównie przez Łemków.

PONADTO:

> Muzeum Turystyki Górskiej na Jaworzynie - Jest to jedno z kilku działających w polskich górach schronisk prezentujących historię ich poznawania oraz przybliżających tradycje uprawiania turystyki górskiej w Polsce oraz na ziemiach, które niegdyś do Polski należały. Muzeum na Jaworzynie Krynickiej otwarto w 1970 roku. Jego ekspozycja poświęcona jest przede wszystkim historii turystyki na terenie Beskidu Sądeckiego oraz walkom partyzanckim w paśmie Jaworzyny Krynickiej.

> Muzeum Nikifora - Mieści się w zabytkowej, typowej dla XIX-wiecznych uzdrowisk, drewnianej willi "Romanówka". Obiekt usytuowany do roku 1990 przy ul. Piłsudskiego rozebrano i po remoncie konserwatorskim w latach 1992-1994 odtworzono na nowym miejscu w centrum miasta, przy Bulwarze Dietla, naprzeciwko Starego Domu Zdrojowego. W muzeum szeroko przedstawiona jest twórczość jednego z najsłynniejszych na świecie malarzy z kręgu malarstwa intuicyjnego, Nikifora (ok. 1895-1968) niemal całe życie mieszkającego w Krynicy. Są tu obrazy Nikifora pochodzące z wszystkich okresów jego twórczości; zarówno akwarele, gwasze jak i rysunki prezentujące róźnoraką, charakterystyczną dla artysty tematykę: pejzaże z cerkwiami i kościołami, architekturę krynicką, wnętrza, dworce, urzędy, "fabryki dolarów", portrety, itp. Część dokumentacyjną wystawy stanowią pamiątki po Nikiforze, publikacje poświęcone malarzowi oraz jego fotografie. Muzeum jest również miejscem prezentacji wystaw znanych artystów z kręgu sztuki nieprofesjonalnej i ludowej.

> Cerkwie - szlak architektury drewnianej: Berest - dawna cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem śś. Kosmy i Damiana, KOŚCIÓŁ FILIALNY P.W. MICHAŁA ARCHANIOŁA - DAWNA CERKIEW GRECKOKATOLICKA W POLANACH, KOŚCIÓŁ P.W. MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ - DAWNA CERKIEW GRECKOKATOLICKA P.W. ŚW.ŚW. KOSMY I DAMIANA w PIORUNCE, GRECKOKATOLICKA P.W. ŚW. PARASCEWY w Czyrnej, KOŚCIÓŁ P.W. MATKI BOSKIEJ CZĘSTOCHOWSKIEJ - DAWNA CERKIEW GREKO-KATOLICKA P.W. ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA W MOCHNACZCE NIŻNEJ, KOŚCIÓŁ RZYMSKOKATOLICKI P.W. ŚW.JANA EWANGELISTY - DAWNA CERKIEW GRECKOKATOLICKA w MUSZYNCE, KOŚCIÓŁ P.W. Św. Św. Kosmy i Damiana DAWNA CERKIEW GRECKOKATOLICKA POD TYM SAMYM WEZWANIEM w TYLICZU, KOŚCIÓŁ  PARAFIALNY  P.W.  NAJŚWIĘTSZEGO  SERCA  JEZUSOWEGO - DAWNA CERKIEW  P.W.  OPIEKI NAJŚWIĘTSZEJ  MARII  PANNY (KRYNICA UL. SŁOTWIŃSKA 50), CERKIEW PARAFIALNA BIZANTYJSKO-UKRAIŃSKA GRECKOKATOLICKA P.W. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA I RZYMSKOKATOLICKA P.W. OBJAWIENIA PAŃSKIEGO W KRYNICY DOLNEJ UL. KRASZEWSKIEGO 177, CERKIEW  PRAWOSŁAWNA  P.W.  ŚW.  RÓWNEGO  APOSTOŁOM  KSIĘCIA WŁODZIMIERZA w Krynicy-Zdroju

źródło: www.krynica-zdroj.pl; Wikipedia

 

 

 

GMINA CZERNIKOWO

 

 

https://www.czernikowo.pl/

 

https://www.czernikowo.pl/redir,reklama_redir?lp=77

FOLDER PROMOCYJNY:

https://www.czernikowo.pl/redir,reklama_redir?lp=113

 

Czernikowo (do 1929 gmina Obrowo) – gmina wiejska w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, pomiędzy Kotliną Włocławską a Pojezierzem Dobrzyńskim. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Siedzibą gminy jest Czernikowo.

W powiecie zajmuje czwarte miejsce pod względem wielkości. Jej powierzchnia wynosi 170 km². W gminie znajduje się 41 wsi, w których łącznie mieszka ponad 8 tysięcy osób. Grunty orne stanowią 48% powierzchni gminy. Na niezbyt wielkich, choć dość żyznych areałach uprawiane są głównie zboża, ziemniaki, rośliny przemysłowe i pastewne, rozwija się też hodowla. Zarejestrowane na terenie gminy podmioty gospodarcze dają zatrudnienie głównie w niewielkich zakładach usług mechanicznych, budowlanych, obsługi rolnictwa, piekarniach, masarniach, stacjach paliw, zajazdach. Najbardziej charakterystyczną cechą gminy jest duża lesistość. Lasy o zróżnicowanym drzewostanie i grunty leśne zajmują 44% jej powierzchni. Są wśród nich obszary podlegające ochronie prawnej ze względu na walory krajobrazowe i przyrodnicze Niziny Ciechocińskiej. Tereny gminy są bardzo atrakcyjne pod względem turystycznym. Północne rejony wyraźnie różnią się od południowych. Na północy dominuje krajobraz pagórkowaty uformowany podczas zlodowaceń. Większość południowej części gminy Czernikowo stanowią lasy wchodzące w skład kompleksu leśnego Puszczy Bydgoskiej. Walory krajobrazowe i rekreacyjne lasów czernikowskich można wzbogacić o tereny do grzybobrania. Prócz samych lasów atrakcję stanowią cieki wodne, jeziora i rzeka Mień, a nade wszystko królowa naszych rzek – Wisła. Na północy dominuje krajobraz pagórkowaty uformowany podczas zlodowaceń. Charakterystycznym elementem budowy terenu jest tutaj polodowcowe Jezioro Steklińskie, które zasilane jest przez rzekę Lubiankę. Innymi wartymi wspomnienia akwenami w północnej części gminy są jeziora Kijaszkowo i Liciszewy. Na terenie naszej gminy znajduje się Zielona Kępa, wyspa o ciekawej endemitowej szacie roślinnej odcięta od lądu starorzeczem rzeki zwanym Martwą Wisłą. Te tereny nie tylko obfitują w bardzo ciekawe krajobrazowo widoki ale także są wspaniałą atrakcją dla poszukiwaczy skamielin. Poza tym niewątpliwie są jednym z najciekawszych stanowisk wędkarskich, gdzie na spinning można złapać okonia, szczupaka czy inną dużą rybę. W roku 2000 odbyły się na terenie gminy Czemikowo warsztaty edukacyjne „Ścieżka po Gminie". Jednym z pomysłów realizowanych przez ich uczestników było opracowanie projektu trasy rowerowej wiodącej pośród pięknych, ciekawych miejsc gminy. Dla najmłodszych czas przyjemnie upłynie na jednym z kolorowych placów zabaw, jakie znajdują się w każdej większej miejscowości.Nieodłącznym elmentem aktywnego wypoczynku  w Czernikowie jest baza sportowa przy Zespole Szkół im. M. Kopernika – przede wszystkim okazały stadion z tartanową bieżnią. Poza tym boiska sportowe znajdują się w Steklinie, Witowężu, Osówce, Steklinku, Wygodzie, Jackowie i Makowiskach. Gmina Czernikowo posiada niewielką, choć optymalnie rozłożoną bazę noclegową. W samym centrum Czernikowa znajduje się hotel i restauracja „DaVinci” oferujący usługi cateringowe, wynajem sal oraz noclegi. Obiekt ten może stanowić dobry punkt do zwiedzania okolicznych zabytków czy wypadów na łono przyrody. W Wilczych Kątach jest możliwość skorzystania z usług gastronomicznych firmy cateringowej „Smaki Świata”. Jest to wspaniałe miejsce do wypraw nad Mień i Wisłę oraz do spacerów po lasach.


ZARYS HISTORYCZNY:

Gmina Czernikowo (w powiecie toruńskim, w województwie kujawsko-pomorskim) leży na historycznej Ziemi Dobrzyńskiej. Geograficznie obejmuje dwie jednostki ukształtowania terenu: Nizinę Ciechocińską (będącą w składzie olbrzymiej pradoliny Wisły, Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej) oraz wysoczyznę dobrzyńską, zwaną Pojezierzem Dobrzyńskim (w składzie pasa pojezierzy mazurskich) charakteryzującą się występowaniem równin i pagórków moreny dennej, czołowej i jezior polodowcowych. Najstarsze ślady dotyczą pasa nadwiślańskiego (okolice Nowogródka, Włęcza) oraz osadnictwa przy Jeziorze Steklińskim. Pojedyncze znaleziska narzędzi prehistorycznych znajdują się w okolicach Osówki, Kiełpin, Steklina, Szkleńca, Nowogródka, Czernikówka, Liciszew, Mazowsza. Jednak największym odkryciem ostatnich lat – po penetracji grodziska w Steklinie-Niedźwiedziu – są ślady słowiańskiego osadnictwa wczesnośredniowiecznego : broń i narzędzia od VI do XII w. (Znajdują się w zbiorach Instytutu Archeologii przy UMK w Toruniu).  Najstarsze miejscowości to z pewnością Czernikowo (wzmiankowane już w 1309 r. jako ośrodek parafialny m.in. dla Osieka i Obrowa), Mazowsze (wieś rodu Doliwów) oraz Steklin (jako grodzisko wzmiankowany już w X w.). Powodem istnienia parafii Czernikowo, w której były na pewno wsie Łążyn, Obrowo, może Osiek nad Wisłą, przypuszczalnie Steklin jest dokument z 1 października 1309 roku. Znajduje się on w zbiorze dokumentów Archiwum Państwowego w Toruniu. Przypomnieć wypada (skoro mało kto posługuje się dziś łaciną, w dodatku średniowieczną), że dokument jest wydany przez biskupa płockiego Jana Wysokiego, który dla mieszczan toruńskich będących właścicielami wsi Obrowo i Łążyn ustala wysokość dziesięciny, którą mają płacić na rzecz parafii Czernikowo. W XV w. w Czernikowie nastąpił rozwój gospodarczy  i stał się ośrodkiem dominującym dla okolicznych wsi nie tylko pod względem religijnym , ale i gospodarczym, posiadało m.in. młyn, karczmę. Osadnictwo typu folwarcznego, objęło nierolnicze tereny gminy w kierunku nadwiślańskim. Od co najmniej II poł. XIV w. Czernikowo posiadało murowany kościół w stylu gotyckim, dość bogato wspierany przez kolatorów. Kościół, ale drewniany, był także w Mazowszu. Rozpoczęło się także w pasie nadwiślańskim osadnictwo tzw. „olęderskie”. Osiedlili się tu wygnani z powodów nietolerancji religijnej protestanccy mieszkańcy północno – zachodniej Europy, m.in. menonici, baptyści, którzy odznaczali się wysoką kulturą rolną i przystąpili do osiedlenia terenów w pasie od Woli przez Osówkę, Witowąż aż do Włęcza, Nowogródka, Skwirynowa.W czasie potopu szwedzkiego ziemia stała się ośrodkiem grabieży i gwałtów, które spowodowały utratę plonów i długotrwały głód oraz masowe epidemie, które doprowadziły do wyludnienia wsi. Do dziś - w sąsiednim Zębowie - znane jest miejsce pochówku (oznaczone pamiątkowym krzyżem) ludności po epidemii 1658 roku, która uśmierciła prawie całą wieś.  Podobna sytuacja była w całym regionie. Po okresie napoleońskim ( Księstwa Warszawskiego) nasze ziemie weszły w skład Królestwa Polskiego czyli zaboru rosyjskiego. Administracyjnie znalazły się w guberni płockiej i w powiecie lipnowskim. Jeśli chodzi o gminy, to Czernikowo należało wraz z częścią parafii do gminy Obrowo, natomiast północne tereny podlegały gminie Mazowsze, południowe przynależały do gminy Osówka. Były to gminy rolnicze. Od XIX wieku było tam stosunkowo dużo ludności wyznania ewangelickiego, głównie luterańskiego. Zasiedlone zostały w sposób znaczny stare i powstały nowe wsie, kolonie, przysiółki i rumunki: Liciszewy, Makowska (d. Budy), Wilcze Kąty, Włęcz, Mień, Rozstrzały, Łazy, Jaźwiny, Jackowo, Bernardowo, itd.  W końcu XVIII wieku Czernikowo i Steklin przeszły w ręce rodu Nałęczów. Hrabia Antoni Norbert Nałęcz obiecywał powstanie szkoły na stałe. Czernikowo, po ślubie Barbary Nałęczówny i Kwiryna Zielińskiego znalazło się w rękach Zielińskich, pobudowano dwór drewniany, podmurowany, który został zniszczony w 1945 roku. Natomiast w połowie XIX w. wybudowano ładny dwór późnoklasycystyczny w Steklinie, z aleją spacerową nad jezioro, z pięknym parkiem. Podobnie w Kijaszkowie wybudowano dwór Lisowskich wśród parku nad jeziorem (niestety nie przetrwał, został zdewastowany po wojnie). Dwór z pięknym parkiem istniał również w Steklinku, ale po spaleniu rolę dworu przejął przebudowany spichlerz. Przykładem budownictwa wiejskiego tego okresu są chałupy olęderskie, które przetrwały w szczątkowej postaci.Innym rodzajem budownictwa są domy murowane. Szczególnie ciekawie prezentuje się historyzująca (o cechach głównie neoklasycystycznych) plebania w Czernikowie z poł. XIX w. Wydarzenia historyczne nie minęły mieszkańców tego regionu. Traktem nowożytnym szły wojska napoleońskie, potem rosyjskie. Tragicznym rezultatem przemarszu wojsk była epidemia cholery, która stała się udziałem mieszkańców Mazowsza, Witowęża. W powstaniu styczniowym brali udział mieszkańcy Czernikowa, Mazowsza, Osówki i okolic. Pozostały przekazy, czasem dokumenty i ślady na cmentarzu (emigranci popowstaniowi). Także śladem są niektóre kapliczki przydrożne z Matką Boską Skępską (jak ta w Steklinie), które wg miejscowych legend są w miejscu pochowania powstańców. Chłopi zostali uwłaszczeni, zaczął się powolny proces parcelacji wsi. Po powstaniu styczniowym gminy rozpoczęły realizację reformy szkolnictwa. Już w 1865 roku istniały szkoły np. w Czernikówku i Czernikowie. W tym czasie tereny dzisiejszej gminy były objęte innymi jednostkami administracyjnymi. Czernikowo znajdowało się w gminie Obrowo z Osiekiem i Zębowem. Mazowsze i Osówka były osobnymi gminami. Na naszych terenach działało Towarzystwo Rolnicze. W czasie powstawania Macierzy Szkolnej silnymi ośrodkami były Czernikowo i Mazowsze. W 1915 roku wkroczyły tu wojska niemieckie, w Czernikowie powstała Polska Katolicka Szkoła Ludowa. W 1914 roku powstała kolej wąskotorowa. Czernikowo znacznie rozwinęło się w początkach XX wieku, tak że przeniesiono tu siedzibę gminy. Dalszy rozwój nastąpił po ustanowieniu drogi bitej a także po wybudowaniu kolei szerokotorowej. II wojna dotarła 4 września 1939 wraz z bombardowaniem stacji kolejowej i domu w centrum wsi. Zamknięto szkołę, nauczycieli i księży aresztowano i wywieziono ( wszyscy z Czernikowa mieli nie wrócić). Włączono ziemie do Rzeszy, więc wysiedlono wszystkich z gospodarstw i warsztatów; zamieniono w parobków lub przesiedlono na roboty w głąb Niemiec. Dokonano kilku egzekucji, największa w Mazowszu (8 km) upamiętniona pomnikiem. Ludność ewangelicka  ewakuowała się jeszcze przed Armią Czerwoną lub została zmuszona do wyjazdu, opustoszały wsie w pasie nadwiślańskim. Cmentarze poniszczono w odwecie i zdewastowano. Część gospodarstw została zajęta przez repatriantów. Wyzwolenie przywitano z nadzieją, postawiono krzyż dziękczynny, rozpoczęto budowę szkoły w czynie społecznym. Wkrótce powstały zakłady GS. Dworek w Czernikowie spalono a piękny w Kijaszkowie (10 km) popadł w ruinę. Zachował się tylko klasycystyczny w Steklinie, bo stał się siedzibą PGR. Po okresie przymusowej kolektywizacji część wsi wróciła do gospodarstw własnych. W 1973 roku Czernikowo stało się siedzibą dużej gminy obejmującej część dawnych gmin Mazowsze, Osówka, Obrowo (Czernikowo). Po 1989 wieś także włączyła się w proces przemian ustrojowych i kapitalistycznych i nadal ma swoje skromne miejsce w historii a ludzie stąd i z okolicy włączali się mniej lub bardziej czynnie w wydarzenia dziejowe.

 

WARTO ZOBACZYĆ:

>  kościół parafii pod wezwaniem św. Bartłomieja z przełomu XIII/XIV w. w Czernikowie, nr A/707 z 09.09.1964 roku
 

 >  park dworski z przełomu XVIII/XIX w. w Kijaszkowie, nr A/997 z 07.03.1991 roku
 

>  kościół parafii pod wezwaniem św. Marcina z 1900 roku wraz z ogrodzeniem i bramą, w Mazowszu, nr 417/A z 26.10.1998 roku
 

>  zespół dworski z połowy XIX w. w Steklinie, obejmujący: dwór; park; spichrz, nr 250/A z 11.01.1988 roku
 

>  zespół dworski w Steklinku, obejmujący: dwór z 1890; park z XIX w.; oborę ze spichrzem z początku XX w., nr A-998/1-3 z 11.01.1988 roku.
 

>  Cmentarz w Czernikowie - Cmentarz grzebalny w Czernikowie założono przy drodze do Jackowa, poza ówczesną zabudową wsi. Był to początkowo nieduży cmentarz, rozplanowany na rzucie kwadratu. Cmentarz w tych granicach nie przetrwał długo. Pierwsza regulacja miała miejsce już na początku XX wieku.

>  Cmentarz w Makowiskach - Jest najlepiej zachowanym cmentarzem ewangelickim. Założyli go protestanccy osadnicy w pocz. XVIII w. Rozplanowany został na rzucie prostokąta z wejściem od wschodu. Pochówki na cmentarzu są orientowane. Cmentarz wypełniony jest mogiłami, tumbami, stelami, metalowymi obejściami grobów, żeliwnymi krzyżami i rumowiskiem płyt.

>  Cmentarz w Wilczych Kątach - Założony został w drugiej połowie XVIII wieku. Usytuowany jest na wzgórzu, dzisiaj wtopiony w linię lasu. Od południowego zachodu wznosi się przy cmentarzu metalowa konstrukcja dzwonnicy. W pobliżu niej stoi stary budynek szkoły. Rozplanowany na rzucie prostokąta. Zachowały się liczne mogiły, obejścia grobów, tumby i rumowiska. W pobliżu drewnianego krzyża cmentarnego, stojącego w miejscu centralnym cmentarza, znajduje się czynna kwatera rodziny Feldt.
 

 >  Cmentarz w Włęczu - Założyli go w obecnym miejscu około połowy XVII wieku prawdopodobnie menonici. Usytuowany jest z prawej strony drogi wiodącej do wsi z Osieka nad Wisłą. Najstarsza część cmentarza znajduje się pośrodku, na wysuniętym od wschodu cyplowatym wzniesieniu. Wejście na cmentarz znajdowało się niegdyś od wschodu, na osi wzgórka. Stoi tam jeszcze dzisiaj dzwonnica cmentarna.
    

> Cmentarz w Liciszewach - Cmentarz w Liciszewach znajduje się na wzniesieniu nad Jeziorem Liciszewskim, powstał na planie prostokąta. Krótszymi bokami sąsiaduje z drogą i brzegiem jeziora. Na granicy cmentarza znajdują się nasadzenia z lip i kasztanowców, a wewnątrz aleja lipowa. Południowa strona cmentarza- położona nieco wyżej, jest zarośnięta jest całkowicie przez samosiewy bzu. Jest to starsza część, gdzie znajdują się pozostałości XIX wiecznego grobowca rodzinnego, trzyosobowy nagrobek dziecięcy (lastrykowy, późniejszy) z datami śmierci od 1987 do 1908 r. Powierzchnia cmentarza wynosi około 0,45 ha. W odległości 200-300 metrów od cmentarza znajdowała się szkoła z żelazna dzwonnicą. W chwili obecnej pozostała dzwonnica bez dzwonu.

źródło: www.czernikowo.pl; Wikipedia

 

 

GMINA ZIELONKI

 

 

https://zielonki.pl/

 

https://facebook.com/zielonki?fref=ts

Zielonki (1941-54 gmina Węgrzce) – gmina wiejska w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Siedziba gminy to Zielonki.

Przez teren gminy przebiega droga krajowa nr 7 w kierunku Warszawy oraz droga wojewódzka nr 794 w kierunku Wolbromia.

Gmina Zielonki leży w dorzeczach rzek Prądnika i Białuchy oraz w otulinie Ojcowskiego Parku Narodowego pomiędzy malowniczymi pagórkami a Krakowem, z którym sąsiaduje bezpośrednio od południa. Jest najbliżej położoną od centrum Krakowa gminą województwa małopolskiego - zaledwie 5 km w linii prostej. Zajmuje powierzchnię 48,4 km2, a liczba jej ludności w 2011 roku przekroczyła 18 tys. mieszkańców. W skład gminy Zielonki wchodzi 19 sołectw: Batowice, Bibice, Bosutów - Boleń, Brzozówka, Dziekanowice, Garlica Duchowna, Garlica Murowana, Garliczka, Grębynice, Januszowice, Korzkiew, Owczary, Pękowice, Przybysławice, Trojanowice, Wola Zachariaszowska, Węgrzce, Zielonki i Osiedle Łokietka.

Gmina Zielonki, posiada doskonałe warunki glebowe i klimatyczne dla rozwoju rolnictwa. Atrakcyjne położenie i struktura gminy przyciąga coraz więcej nowych mieszkańców dlatego mówi się o gminie, że jest "zieloną sypialnią wielkiego Krakowa". Jednym z głównych powodów tak wysokiej pozycji gminy Zielonki na rynku mieszkaniowym są inwestycje infrastrukturalne, na które co roku przeznacza się tu około 40% budżetu gminy. Znaczna część tych środków wydawana jest na inwestycje z zakresu ochrony środowiska - budowę kanalizacji sanitarnej, rozbudowę sieci wodociągowych. Mają one szczególne znaczenie ze względu na położenie gminy na obszarach chronionych, w dorzeczach rzek Prądnika i Białuchy oraz Ojcowskiego Parku Narodowego, a także ze względu na szybki rozwój mieszkalnictwa i stały wzrost liczby podmiotów gospodarczych.

Oprócz dobrze rozwiniętej infrastruktury technicznej, duże znaczenie przykłada się tu do rozwoju infrastruktury społecznej. Aż 75 % szkół to niedawno wybudowane, nowoczesne, spełniające wysokie wymagania techniczne i estetyczne obiekty oświatowe.

Na terenie gminy Zielonki silnie rozwinięty jest sektor prywatnej przedsiębiorczości, działa tu ponad 1700 podmiotów gospodarczych, głównie z sektora usług. Nadal spora część mieszkańców utrzymuje się z rolnictwa - rozwija się tu głównie produkcja warzywniczo-sadownicza oraz roślin ozdobnych, prowadzona przez małe gospodarstwa rodzinne. Średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego (w/g ewidencji podatkowej) wynosi 1,24 ha. Coraz częściej jednak głównym źródłem utrzymania mieszkańców staje się praca poza gospodarstwem rolnym.

Przejawem dbałości o wypoczynek mieszkańców i turystów jest wytyczenie i oznakowanie 40 km szlaku rowerowego przebiegającego przez najciekawsze miejsca w gminie. Dużą atrakcją turystyczną, nie tylko miejscem nietypowego noclegu, jest odrestaurowany w 1999 r. z przeznaczeniem na hotel fort nr 45 Zielonki - stanowiący część umocnień trzeciego pierścienia tzw. Twierdzy Kraków. Wszystko to po to, by Zielonki ze swymi atrakcjami mogły się stać ulubionym miejscem turystyczno-sportowych weekendowych wypadów Krakowian i turystów zwiedzających zabytki tego wspaniałego miasta.

 
Przyszłość gminy Zielonki

Misję naszej gminy można ująć w słowach: zrównoważony rozwój ekonomiczny i cywilizacyjny wszystkich jej obszarów. Ten cel realizowany jest przez trzy podstawowe kierunki rozwoju: utrzymanie tempa rozwoju budownictwa mieszkaniowego, rozwój eksportowego i wydajnego rolnictwa oraz zapewnienie warunków dla rozwoju handlu i usług konsumpcyjnych, turystyki a także małej i średniej przedsiębiorczości.

 

Cechy fizyczno - geograficzne gminy Zielonki:

Budowa geologiczna
Teren gminy Zielonki leży w obrębie antyklinorium śląsko – krakowskiego, które graniczy z zapadliskiem przedkarpackim, za południową granicą gminy. Jego południowo – wschodnia część określana jest mianem Wyżyny Krakowskiej. Antyklinorium to, jest elementem w całości wypiętrzonym w stosunku do otoczenia. Można sobie je wyobrazić jako płytę, zapadającą z jednej strony ku wschodowi, w stronę Niecki Nidziańskiej i równocześnie zanurzającą się ku południowi pod Karpaty. Ta część Wyżyny Krakowskiej zbudowana jest z wapieni skalistych, ławicowych z krzemieniami oraz wapieni płytowych, które budują bardzo charakterystyczne dla dolinek podkrakowskich ostańce i skałki zboczowe, wyłaniające się spod warstwy glin lessowych i lessu. Dno doliny Prądnika wypełniają piaski i muły, a doliny - rzeczne piaski i żwiry rzeczne. Całą południową część gminy Zielonki, przykrywają iły, mułki, piaski i piaskowce mioceńskie oraz utworów czwartorzędowych w tym także pokrywy lessu. U wylotu Prądnika znajduje się duży stożek napływowy.

 

Rzeźba
Współczesna rzeźba obszaru krakowskiego jest wynikiem długiego, wieloetapowego rozwoju, którego początki sięgają schyłku kredy. Rzeźba ta jest wysoce urozmaicona i w dużym stopniu predysponowana budową geologiczną. Nieco falista Wyżyna Krakowska pochylona jest wyraźnie ku południowemu wschodowi i rozcięta doliną Prądnika i jego dopływami na szereg półwyspowych wzgórz. Najwyższe wzniesienia znajdują się w północnej części w okolicach Grębynic (ok. 380 m.n.p.m.), a najniżej położona jest dolina strumienia Garliczka w Witkowicach (ok. 225 m. n. p. m.) Spośród nierównej miąższości płaszcza lessu odsłaniają się starsze utwory tylko w zboczach dolin. Są to osady górnej jury, środkowej i górnej kredy oraz miocenu. Kotlina Krakowska jest płaska, wypełniona grubą warstwą czwartorzędowych piasków i żwirów, mających łącznie ponad 17 m miąższości. Piaski i żwiry tworzą duży stożek napływowy Prądnika osadzony bezpośrednio na iłach miocenu i przykryty drobnoziarnistymi brunatnymi piaskami. Granica pomiędzy kotliną, a wyżyną nie jest taka wyraźna, tylko w Witkowicach wyznacza ją stroma ściana. W pozostałych miejscach uważać można jako granicę strefę pomiędzy lessem przykrywającym wyżynę, a piaskami wypełniającymi kotlinę.
Zasadniczy wpływ na morfologię bez wątpienia wywarła tektonika uskokowa, ale również wyraźnie zaznacza się zależność morfologii od własności petrograficznych skał i ich odporności na wietrzenie. Lite wapienie, miejscami niewyraźnie uławicone, odporne na wietrzenie mechaniczne, zachowały się jako strome ścianki albo skałki. Zakwaszona woda wymywa w nich liczne groty wykorzystując spękania i uskoki. Całość okrywa nierównej grubości płat lessu osiągający 15 m miąższości. Woda wymywa w nim jary o charakterystycznych stromych zboczach. Less podścielony jest najczęściej piaszczystą gliną lub żwirami zawierającymi głazy północne (Bukowy 1956). Strumienie, które spływają z tego obszaru w kierunku SSE mają założenia tektoniczne. Szczególnie wyraźnie uskoki, które uwarunkowały bieg poszczególnych strumieni, znajdują się w dolinie Prądnika, Naramki i Garliczki. W miejscach przykrytych grubą warstwą plejstocenu, pojedyncze uskoki zaznaczają się bardzo słabo z wyjątkiem uskoków, które warunkowały bieg głównych strumieni oraz większego uskoku biegnącego przez Giebułtów, Januszowie i Garliczkę. Asymetryczność profilów zboczy tak charakterystyczna dla tej części wyżyny tłumaczona jest przeważnie czynnikami klimatycznymi oraz nierównomierną grubością lessu. W środkowym biegu Prądnika pomiędzy Januszowicami i Zielonkami, lewy brzeg doliny jest wyraźnie niższy od prawego i utworzony jest w dużej mierze z utworów kredy górnej, brzeg prawy zbudowany jest natomiast z wapieni ruraku.

 

Warunki glebowe
Występowanie utworów lessów i lessopodobych na prawie całym obszarze gminy sprawiło, że na tym podłożu wykształciły się gleby brunatne o bardzo wysokiej przydatności rolniczej. Obok nich występują także płatami rędziny, gleby ciężkie, o gorszych właściwościach retencyjnych, a w dnach dolin mady. Na badanym obszarze dominują gleby III oraz II klasy bonitacyjnej, zajmujące odpowiednio ok. 60% i 25% powierzchni użytków rolnych i występują głównie na zboczach dolin o znacznym nachyleniu. Wśród użytków rolnych dominują grunty rolne zajmujące 72% powierzchni gminy (1991 r.) tj. 3512 ha. Większość gruntów ornych zalicza się do trzech kompleksów przydatności glebowo-rolniczej, pszennego dobrego i bardzo dobrego oraz pszennego wadliwego.


Warunki klimatyczne
W okolicach Krakowa występują dwie krainy klimatyczne: umiarkowana ciepła (wyżyny) oraz kotlin. Niewielkie wzniesienia na wschód i zachód od Krakowa sprzyjają swobodnemu ruchowi mas powietrza. Teren ten znajduje się pod wpływem niżów i wyżów barycznych, przesuwających się zwykle z zachodu na wschód. Z zachodu napływa powietrze wilgotne, ciepłe zimą i chłodne latem. Ścieranie się tych mas powietrza powoduje, że okolice Krakowa mają zmienne warunki pogodowe. W okresie jesieni, zimy i przedwiośnia, wieją z południa wiatry fenowe – halny.

Zróżnicowanie warunków klimatycznych w obrębie gminy wynika z ukształtowania powierzchni terenu. Najkorzystniejsze warunki panują na wierzchowinach, gdzie średnie roczne temperatury wynoszą 7,5 0°C, natomiast na stokach o ekspozycji północnej 6,6 0°C, a w dnach dolin 6,2 0°C. Natomiast okres wegetacyjny trwa na tym terenie od 210 do 220 dni. Średnia roczna wilgotność względna powietrza wynosi 77-80%. Maksimum przypada na okres od listopada do lutego, a minimum w maju. Na terenie gminy znajduje się jeden posterunek opadowy, dla którego średnia roczna wartość opadów wynosi 665 mm.

 

Stosunki wodne
Gmina Zielonki położona jest głównie w dorzeczu rzeki Prądnik oraz niewielki jej obszar znajduje się w obrębie zlewni rzeki Dłubni. Obie te rzeki posiadają bieg prawie południkowy, płynąc z NNW na SSE i wpływają na obszarze Krakowa do Wisły.
W uszczelnionych i skrasowiałych wapieniach woda opadowa szybko i łatwo przenika w głąb, dlatego wody podziemne zalegają głęboko w skałach węglanowych, tworząc kilka poziomów i pięter wodonośnych. Najważniejszą rolę w kształtowaniu stosunków hydrologeologicznych odgrywa piętro wód jurajskich, mające także duże znaczenie gospodarcze i przyrodnicze.

Flora i fauna:

Świat roślinny
Największą powierzchnię na całej Wyżynie Krakowskiej zajmuje dziś ukształtowana przez człowieka roślinność synantropijna, na którą składają się przede wszystkim zbiorowiska pól uprawnych oraz towarzyszące osadom zbiorowiska ruderalne.

Szata leśna wyżyny jest interesująca, lecz silnie zniszczona przez człowieka. Lasy zachowały się głównie na zboczach dolin i wąwozów, w miejscach nie nadających się do rolniczego wykorzystania. Wierzchowinę pokrywają resztki lasów dębowo sosnowych. W dnach dolin znajdują się płaty olszyn i lasów łęgowych, a wzdłuż potoków zarośla wierzbowe. Strome i skaliste zbocza o wystawie południowej, tam gdzie las nie mógł się rozwinąć, pokrywają zarośla kserotermiczne. Natomiast na pionowych ściankach rozwinęły się murawy naskalne kserotermiczne. Bogate są również zbiorowiska mchów i porostów naskalnych, zróżnicowane w zależności od ekspozycji zboczy.

Duże bogactwo roślinności na terenie Wyżyny Krakowskiej sprawiło, iż powstał Ojcowski Park Narodowy, w otulinie, którego znajduje się gmina Zielonki. Również część gminy jest objęta ochroną w obrębie parków krajobrazowych: Dłubniańskiego oraz Dolinki Podkrakowskie.

 

Świat zwierzęcy
Na obszarze Wyżyny Krakowskiej najbardziej charakterystyczne i wartościowe faunistycznie fragmenty przyrody (doliny Prądnika i jego dopływów) chronione są obecnie rezerwatami Ojcowskiego Parku Narodowego. Poza granicami OPN znajdują się także podobne fragmenty przyrody, rozproszone jednak i izolowane na większym obszarze wierzchowinowo - dolinnym. Najbardziej charakterystycznym zjawiskiem jest występowanie, w niewielkiej odległości od siebie, gatunków reliktowych związanych z zaciemnionym, wilgotnym i chłodnym środowiska dna dolin oraz stoków północnej ekspozycji - z jednej strony oraz sucho - i ciepłolubnych mieszkańców skał i zboczy o wystawie południowej - z drugiej strony. 

WARTO ZOBACZYĆ:

> Zamek i zabytkowy kościół w Korzkwi - Największą atrakcją Doliny Korzkiewki jest malowniczo położone korzkiewskie orle gniazdo - zameczek, który za czasów Kazimierza Wielkiego, był częścią pogranicznego systemu twierdz obronnych. Usytuowany na stromym wzgórzu dostępny był jedynie poprzez most zwodzony.  Kościół, który także miał charakter obronny, dziś przyciąga gotyckim relikwiarzem z XIV w., kropielnicą barokową oraz cudownym obrazem Jezusa Miłosiernego "Ecce Homo", namalowanym przed ponad 300 laty.


> Kościół parafialny w Zielonkach  - Wzniesiony w I p. XVI kościół o charakterze gotyckim z elementami renesansowymi. Dzieło muratora krakowskiego Jakuba Żura i kamieniarza Kaspra Simona. Na uwagę zasługuje renesansowe tabernakulum ścienne, oryginalna kadzielnica o ażurowej, wielobocznej pokrywie, o kształcie jakby gotycyzującym, dwa posągi ołtarza, wykonane przez słynnego rzeźbiarza krakowskiego Antoniego Frączkiewicza, nawiązującego w swych dziełach do sztuki Baltazara Fontany oraz obraz w ołtarzu głównym, przedstawiający scenę narodzenia Najświętszej Marii Panny.


> Forty austriackie - Fort nr 49 Zielonki-Marszowiec, cenny zabytek sztuki fortyfikacyjnej, element trzeciego pierścienia tzw. Twierdzy Kraków. Klasyczny fort artyleryjski, główny, jednowałowy z ok. 1884 r. W 1999 r. koszary fortowe zostały zaadaptowane na hotel "Twierdza". Fort Pękowice i fort Bibice - małe forty pancerne międzypolowe z lat 1896 - 1902.

Fort 44a Pękowice i fort 45a Bibice - małe forty pancerne, międzypolowe z lat 1896 - 1902.

 
fort_wegrzceFort nr 47a Węgrzce - należy do północnego frontu dawnej „Twierdzy Kraków". Jeden dwóch zrealizowanych w twierdzy w latach 1892 - 96 głównych fortów pancernych. Uważany za najlepiej zachowany z fortów poaustriackich w Europie. W latach 2004 - 2005 gruntownie remontowany z przeznaczeniem na biura. Dziś mieści się tu siedziba jednej z największych firm branży spedycyjno-transportowej w kraju.

Fort 47 Łysa Góra (Węgrzce) - system fortowy ześrodkowany, główny artyleryjski, jednowałowy z lat 1874-80; powiązany drogą z sąsiednim szańcem i baterią. Do 2003 r. oba forty (47a i 47), wraz z przylegającymi terenami (24 ha), były we władaniu wojska. Dziś nowy właściciel fortu 47a planuje stworzyć tu centrum konferencyjno-hotelowe.


> Izba Regionalna w Bibicach - Pierwsze muzeum wiejskie w Polsce, położone w jednej z najstarszych polskich wsi. Ekspozycja etnograficzna obejmuje elementy wystroju wiejskiej chaty i ludowego stroju, eksponaty związane z miejscowymi zwyczajami i obrzędami, a także z historią Bibic. Obejrzeć tu można również prace miejscowych artystów ludowych.


> Pozostałości zespołów dworskich - W Garlicy Murowanej z XVII - XX wieku (spichlerz, barokowy lamus, brama wjazdowa), w Boleniu XVIII - XIX w. - wybudowany przez Jana Matejkę dla córki (dwór, budynki gospodarcze), w Dziekanowicach z XVIII - XX w. (budynki folwarczne, relikty zabudowy wiejskiej), w Węgrzcach pozostałości zespołu dworskiego z przełomu XIX i XX w. z parkiem i stawami.
 

> Kapliczki i przydrożne krzyże - Malowniczo wkomponowane w jurajski krajobraz: przydrożna kapliczka w Batowicach z XVII w. z kolorowymi majolikami ze sceną ukrzyżowania, XVII-w. kapliczka "Na Rozdziałowskim" w Zielonkach o kształcie kolumny zwieńczonej latarnią, w której umieszczono figurę typu Pieta, przydrożny krzyż z ludowymi rzeźbami grupy ukrzyżowania w Brzozówce, piękny krzyż w Przybysławicach z 1913 r.        

ŹRÓDŁO: www.zielonki.pl

 

                                                  

GMINA CZARNA (POWIAT DĘBICKI)

 

 

https://www.czarna.com.pl/asp/pl_start.asp?typ=13&menu=24&strona=1

 

https://www.youtube.com/channel/UCzrbPUiZ7vOCUj5wjmnw5lQ

 

Czarna (dawniej gmina Czarna ad Tarnów) – gmina wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie dębickim. Siedzibą gminy jest Czarna.

Przed 1945 rokiem teren obecnej gminy Czarna należał do województwa krakowskiego, po zakończeniu II wojny światowej weszła w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należało do województwa tarnowskiego. Miejscowość posiada stację kolejową o nazwie Czarna Tarnowska na trasie Tarnów-Dębica.

Gmina Czarna jest gminą rolniczą, położoną  w zachodniej części województwa podkarpackiego i terytorialnie przynależy do powiatu dębickiego.

Gmina graniczy z gminami województwa małopolskiego: Lisia Góra, Tarnów, Skrzyszów i Radgoszcz, natomiast sąsiednimi gminami województwa podkarpackiego są: Pilzno, m. Dębica, gm. Dębica, Radomyśl Wielki i Żyraków.

Odległość siedziby gminy od siedziby powiatu - miasta Dębicy wynosi około 16 km, a od siedziby województwa – Rzeszowa około 65 km.

Przez tereny gminy przebiega autostrada A4, droga wojewódzka nr 984 łącząca Tarnów i Mielec oraz magistrala kolejowa Kraków – Medyka, która od początku istnienia miała znaczący wpływ na rozwój gminy.

Powierzchnia gminy wynosi 147 km2.

Liczba mieszkańców na dzień 31 grudnia 2020 roku wynosiła 13 369 osób, z czego 6 727  stanowiły kobiety, a 6 642 mężczyźni.

Powyższe porównanie pokazuje utrzymujący się w Gminie wzrost liczby mieszkaŃców.

Gmina podzielona jest na 14 sołectw: Borowa, Chotowa, Czarna, Głowaczowa, Golemki, Grabiny, Jaźwiny, Podlesie, Przeryty Bór, Przyborów, Róża, Stara Jastrząbka, Stary Jawornik, Żdżary.

Tereny gminy są uzbrojone w sieć gazową i sieć telefoniczną, ponad 90 % mieszkańców korzysta z wodociągów publicznych, a skanalizowanie gminy sięga prawie 60 %.

Bardzo ważną dziedziną gospodarki jest rolnictwo. W gminie panują dobre warunki naturalne dla rolnictwa, zwłaszcza w jej północnej części obejmującej sołectwa: Jaźwiny, Borowa, Róża, Stara Jastrząbka, Podlesie i Przeryty Bór.

Niewątpliwymi walorami ziemi czarnieńskiej są lasy, które zajmują 35,6 % powierzchni gminy. Gatunkiem dominującym wśród roślinności leśnej jest sosna zwyczajna, która tworzy lite drzewostany, a z innych: dąb szypułkowy i czerwony oraz olsza czarna, buk, grab i jesion. Bogactwa naturalne gminy tworzą także złoża ropy naftowej eksploatowane w Starej Jastrząbce, Róży i Borowej, pokłady gazu oraz kruszywo.
Walory przyrodnicze gminy, niepowtarzalny mikroklimat, życzliwość mieszkańców stwarzają idealne warunki do wypoczynku. Istniejący Grand Chotowa Hotel*** SPA & Resort to jedno z miejsc, które  stanowi wizytówkę gminy w zakresie turystyki i rekreacji.


WARTO ZOBACZYĆ:

 

* Zespół pałacowo - dworski w Przyborowie - Zespół wybudowany na przełomie XIX/XX wieku przez ówczesnych właścicieli dóbr Głowaczowej i Przyborowia (Reyów) wg. projektu Stanisława Ignacego Witkiewicza na miejscu starego drewnianego dworu.

 

* Kościoł p.w. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Czarnej - W 1904 roku Biskup Wałęga utworzył niezależną od parafii Zasów ekspozyturę, a 10 maja 1925 roku erygował parafię. Patronem parafii został św. Józef. Konsekracji Kościoła p.w. Matki Bożej Nieustającej Pomocy dokonał Bp Wałęga - 21 września 1925 roku.


* Kościół p.w. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Starej Jastrząbce - Pierwotny drewniany kościół parafialny p.w. św. Krzyża konsekrował przed rokiem 1596 abp lwowski J. D. Solikowski. Kościół ten w 1790 r. został zniszczony przez pożar, ocalała tylko dzwonnica. Około 1791 r. rozpoczęto budowę nowego murowanego kościoła, w stylu późnego baroku, który w latach 1929-30 został powiększony o nawy boczne  i wieżę według projektu architekta Augustyna Tarkowskiego.


* Drewniana kapliczka w Czarnej - Drewniana kapliczka zlokalizowana obok wiaduktu kolejowego w Czarnej. Kapliczka wzniesiona na przełomie XIX/XX wieku. W wewnątrz znajduje się neobarokowa płaskorzeźba Matki Boskiej Śnieżnej z Dzieciątkiem.


* Cmentarz wojenny nr 240 w Czarnej - Cmentarz wojenny nr 240 z okresu I wojny światowej, zaprojektowany przez Gustava Rossmanna.

* Cmentarz wojenny nr 241 w Róży - Cmentarz wojenny nr 241 w Róży - austriacki cmentarz z I wojny światowej. Zaprojektowany został przez Gustava Rossmanna.

* Cmentarz wojenny nr 243 w Starej Jastrząbce - Cmentarz wojenny nr 243 w Starej Jastrząbce z okresu I wojny światowej. Cmenarz zlokalizowany jest w niewielkim lasku w pobliżu kościoła.


* Schron obsługi anten - Schron obsługi anten o pow. użytkowej 1 060 m2 w Żdżarach to symbol, pozostałość po bazie Wojsk Federacji Rosyjskiej. Była to jedyna w tej części Polski baza wojskowa ówczesnego Związku Radzieckiego.

* Grota Najświętszej Marii Panny w Chotowej - U podnóża wzniesienia, na którym stoi Kościół w Chotowej, znajduje się Grota Najświętszej Marii Panny, zbudowana w 1958 r. Przy grocie cudowne źródełko i wyryty w kamieniu napis: ”Pielgrzymie spocznij u stóp Marii, to matka Twoja”.


* Park turystyczno - rekreacyjny w Czarnej - Park turystyczno – rekreacyjny w Czarnej powstał w 2013 roku przy udziale środków unijnych i Skarbu Państwa w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego.

 
* Rezerwat Przyrody Torfy - Rezerwat  położony jest na terenie leśnictwa Chotowa i zajmuje prawie 12 ha. Zgodnie z aktem uznającym  przedmiotem ochrony jest rzadka roślina owadożerna - rosiczka okrągłolistna (Drosera rotundifolia) oraz inne gatunki roślin związanych z biotopem torfowiska i boru bagiennego, miejsca lęgowe i ostoja rzadkich gatunków ptactwa wodno-błotnego.

źródło: www.czarna.com.pl

 

 

GMINA WILKOWICE (POWIAT BIELSKI)

 

 

https://wilkowice.pl/

 

https://www.facebook.com/gminawilkowice

 

https://www.instagram.com/gminawilkowice/

Wilkowice (powiat bielski) - Wilkowice (niem. Abtsdorf[3] lub Wolfsdorf) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie bielskim, siedziba władz gminy Wilkowice. Dawniej wieś była siedzibą gminy Bystra-Wilkowice.

Gmina Wilkowice położona jest na malowniczym pograniczu Beskidu Śląskiego i Małego oraz Kotliny Żywieckiej (w tzw. Bramie Wilkowickiej). Gmina znajduje się w południowej części województwa śląskiego, w powiecie bielskim, w pobliżu Bielska-Białej i stanowi część aglomeracji Bielskiej. Powierzchnia gminy wynosi 34,3 km². W jej skład wchodzą trzy sołectwa: Bystra, Meszna i Wilkowice. Wieś leży w dolinie rzeki Białej, na południe od Bramy Wilkowickiej, w północnej części Kotliny Żywieckiej u podnóży Beskidu Małego. Miejscowość jest częścią aglomeracji bielskiej. Miejscowość leży 71,5 km od Katowic i 13 km od centrum Bielska-Białej.

Na ukształtowanie powierzchni Wilkowic wpłynęły ruchy górotwórcze, w wyniku których powstał Beskid Mały, u podnóża którego leży obecna wieś. Miejscowość stromo opada od pasma Magurki Wilkowickiej na zachód ku Kotlinie Żywieckiej i Bramie Wilkowickiej. Najwyższym punktem na terenie wsi jest Magurka, zaś najniższym - okolice ul. Granicznej.

    Najwyżej położony punkt: 909 m n.p.m.
    Najniżej położony punkt: 380 m n.p.m.
    Średnia wysokość wsi: między 400–650 m n.p.m.

Powierzchnia Wilkowic jest równa 1750 ha. Obszar ten pokrywają:

    tereny leśne: w 60%
    tereny zabudowane: w 25%
    tereny pozostałe: w 15%

Przez naszą gminę przebiegają ważne szlaki handlowe i turystyczne oraz trasa kolejowa, co czyni ją bardzo dogodnym komunikacyjnie miejscem. Położenie wśród beskidzkich gór powoduje, że Gmina Wilkowice posiada specyficzny klimat. Już w XIX wieku, usytuowana najwyżej Bystra, znana była jako miejscowość o leczniczych właściwościach klimatu. W roku 1897 austriacki lekarz Ludwik Jekeles założył w Bystrej Zakład Wodoleczniczy. W czasach obecnych znajduje się tam Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii, będący wiodącym tego typu ośrodkiem w Polsce.

Gmina Wilkowice, uznawana bardzo często jako miejsce typowo turystyczne, dysponuje bardzo dobrze rozwiniętą bazą noclegową o zróżnicowanym standardzie. Na terenie gminy znajdują się schroniska górskie na Magurce Wilkowickiej, Klimczoku i Szyndzielni, wiele gospodarstw agroturystycznych, domów wczasowych, hoteli, zajazdów i restauracji. Nasza gmina posiada niezwykle korzystne warunki do rekreacji i uprawiania sportu. Otoczona z jednej strony pasmem gór Beskidu Śląskiego z Kozią Górą, Szyndzielnią, Klimczokiem i Magurą, z drugiej Beskidu Małego z Czuplem, Magurką Wilkowicką i Rogaczem. Wszystkie połączone są gęstą siecią znakowanych szlaków turystycznych. W zimie zaś skorzystać można z trasy do narciarstwa biegowego w szczytowych partiach Magurki Wilkowickiej.

Na terenie Wilkowic, sąsiedniej Mesznej oraz Rybarzowic w latach 2010–2013 rozbudowywano specjalną strefę przemysłową, będącą częścią BOP-u i Bielskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Przez strefę przemysłową przebiega droga ekspresowa S1, a także ulica E. Kwiatkowskiego, ulica Furmaniec i ulica Wilkowska (Rybarzowice). Na terenie przemysłowym znajduje się ponad 12 przedsiębiorstw i magazynów. Do największych z nich należą Bulten Polska, Lenko S.A., Prosperplast sp z.o.o. i Eko-Wtór Jakubiec.

 

WARTE ZAINTERESOWANIA:

 

Letniskowa wieś jest punktem wyjścia szlaków turystycznych w Beskid Mały i Beskid Śląski. Wilkowice leżą u podnóża Magurki Wilkowickiej i Rogacza, skąd prowadzą szlaki do pozostałych części Beskidu Małego. Na terenie wsi funkcjonuje część z prawie 3 km ścieżek rowerowych Gminy Wilkowice. Na stokach Magurki i sąsiednich szczytów wyznakowano trasę biegową z czterema pętlami. Spełnia ona wymogi FIS. Odbywają się tutaj m.in. zawody „Śladami arcyksiężnej Marii Teresy”. Schroniska turystyczne (na Magurce i Rogaczu) zapewniają już część bazy noclegowej dla turystów. Dodatkową atrakcją jest Jaskinia Wietrzna Dziura (zwana także „Smoczą Jamą”) i Skała Czarownic, obie położone na stoku Magurki Wilkowickiej.

Oprócz walorów przyrodniczych w miejscowości znajduje się także kilka ciekawych obiektów, m.in.

    Dworzec kolejowy Wilkowice-Bystra
    SP ZOZ Szpital Kolejowy
    Fałatówka – Muzeum Juliana Fałata
    Parafia św. Michała Archanioła
    Izba Regionalna "Stara Stolarnia"
    Galeria Sztuki Regionalnej
    Dawny Hotel Kanik (obecnie dom mieszkalny)
    Cmentarz epidemiczny na Kapli z 1847 r. (zachował się 1 nagrobek)
    Cmentarz parafialny przy Parafii św. Michała Archanioła
    Szkoła podstawowa nr. 1 im. Władysława Jagiełły (1916 r.)
    Schronisko PTTK na Magurce Wilkowickiej
    Zabytkowy dworek na skrzyżowaniu ulicy Nadbrzeżnej i Kolejowej
    Pomnik ku czci Bohaterów Odrodzenia Ojczyzny (1921 r.)

źródło: www.wilkowice.pl; Wikipedia

 

 

MIASTO RADOMSKO

 

 

https://www.radomsko.pl/

 

https://www.facebook.com/RadomskoOtwarteMiasto/

https://www.youtube.com/user/MiastoRadomsko

 

 

Radomsko – miasto w województwie łódzkim, siedziba powiatu radomszczańskiego oraz gminy Radomsko. Położone 90 km od Łodzi, 40 km od Częstochowy i 180 km od Warszawy leży na Wyżynie Przedborskiej, nad rzeką Radomką.

Było miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego w tenucie radomszczańskiej w powiecie radomszczańskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku.

Radomsko w liczbach:

powierzchnia ogółem - 51,43 km2

    Teren zurbanizowany - 13,81 km2
    Tereny rolne - 34,96 km2
    Tereny leśne - 2,17 km2
    Nieużytki - 0,49 km2

Ludność

Stan ludności ogółem - 44.430   (stan na dzień 2 kwietnia 2020 roku)

w tym :

    kobiet - 23.571
    mężczyzn - 20.859

Pobyt stały - 44.430

Pobyt czasowy - 1.578

Miasto stanowi 3,57% powierzchni powiatu.

Radomsko leży w historycznej ziemi sieradzkiej[5]. Położone jest w zachodniej części Wzgórz Radomszczańskich nad rzeką Radomką.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa piotrkowskiego.

Sąsiednie gminy: Gmina Radomsko, Dobryszyce, Kodrąb, Ładzice.


POCHODZENIE NAZWY:

Pisownia nazwy miasta nie była jednolita. W dokumentach pochodzących z XIII-XV wieku najczęściej występują: Radomokye, Radomskye, Radomske, Radomsk, Radomszcze, Radomskie. Dopiero kilka wieków później została przyjęta powszechnie nazwa Radomsko. Powszechnie się przyjmuje, że nazwa Radomska pochodzi od nazwy rzeczki Radomki, która przepływa przez Radomsko. Taki sposób tworzenia nazw grodów od rzek był w słowiańszczyźnie powszechny (por. Puck od Putnica, Mieńsk od Mienia, Pińsk od Pina i wiele innych). W przypadku Radomska założenie to wydaje się nie do końca prawdziwe, gdyż musimy wziąć pod uwagę również skąd się wzięła nazwa rzeczki Radomki. Nazwa Radomka, składa się z dwóch części; rdzenia Radom (prawdopodobnie od słowiańskiego imienia męskiego „Radom”, które było skrótem od Radomira. Imię Radomir złożone z członu Rado- (rad – „być zadowolonym, chętnym, cieszyć się” lub radzić – „troszczyć się, dbać o coś”) oraz członu -mir („pokój, spokój, dobro”). Może ono oznaczać „tego, który troszczy się o pokój) i przyrostka –ka, który dodawano do rdzenia, by określić przynależność do czegoś, czyli Radomka, to rzeczka należąca do Radomira, inaczej rzeczka Radoma, Radomira. Przykładowo rzeka Stanisława nazywałaby się Stanisławka, a wieś Wojciecha, Wojciechówka. Nazwa Radomsko to gramatycznie przymiotnik utworzony od imienia Radom (Radomir, podobnie jak rzeczka Radomka)za pomocą przyrostka -sk, który jest formantem przymiotnikowym, kontynuantem z języka prasłowiańskiego *-ьskъ-jь, określającym przynależność do czegoś. Końcówka ta występuje także w rodzimych nazwach innych krajów słowiańskich, na przykład w czeskiej i słowackiej nazwie Czech i Słowacji, czyli Česko i Slovensko. Tak więc Radomsko – Radom-sko to kraina Radomira, ziemia należąca do Radomira, a rzeczka Radomka, to rzeczka należąca do Radomira. Z drugiej strony jeśli nazwa Radomsko to gramatycznie przymiotnik utworzony od nazwy rzeczki Radomki (Radomka – rzeczka Radomira) za pomocą przyrostka -sk; to nazwę Radomsko należy tłumaczyć jako krainę leżącą nad rzeczką Radomką czy ziemię leżącą nad rzeczką Radomką, która wcześniej wzięła swoją nazwę od Radomira. Hipotetycznie Radomir, zajmował ze swoim rodem lub plemieniem ziemię nad niewielką rzeczką, którą od jego imienia nazywano Radomką. Ale skoro samą rzeczkę nazywano od jego imienia Radomką, to logiczne, że musiano jakoś nazywać ziemię (osadę), którą zajmował Radomir ze swoim rodem czy plemieniem. Nadal pozostaje pytanie czy nazwa Radomsko pochodzi bezpośrednio od nazwy rzeczki Radomki czy imienia Radomir. Jak na radzie nie podjęto głębszych badań nad pochodzeniem nazwy miasta.

System identyfikacji Miasta:

Radomsko posiada zbiór miejskich znaków rozpoznawalnych. Są one częścią dziedzictwa historycznego, określają jego tożsamość, stanowią najbardziej tradycyjne elementy wizerunku Miasta. Do znaków Miasta należą: herb, barwy, flaga, pieczęć, hejnał a od 2009 roku także logo.
Opis herbu miasta: w polu błękitnym czerwona brama miejska z trzema wieżami, w niej krocząca postać rycerza, skierowana w prawo, barwy granatowej. W lewej ręce mała, owalna tarcza, która osłania środkową część ciała. W prawej ręce miecz wzniesiony nad głową. Prawa noga w wykroku. Na głowie ukazanej z profilu hełm bez ozdób. Pod stopami rycerza grunt żółty, wznoszący się w prawo. Mur wokół bramy z zaznaczonym wątkiem ceglanym, prosto zakończony w połowie wysokości pola. Otwór bramy prostokątny, zamknięty łukiem odcinkowym. Nad murem z bramą trzy wieże (bez zaznaczonego wątku). Środkowa wieża większa od bocznych. Wieże dwukondygnacyjne zwieńczone trójzębnym krenelarzem. W dolnej kondygnacji wież jeden prostokątny otwór, w górnej po dwa prostokątne otwory. Klejnot herbu to pięciopałkowa złota korona, nad nią trzy wieże barwy czerwonej (takie jak w godle, lecz bez otworów w dolnej kondygnacji). Każda z wież zakończona białym, strusim piórem odciętym od widza.


GOSPODARKA:

Radomsko jest dużym ośrodkiem przemysłu drzewnego z ponad 125-letnią tradycją. Najstarszym zakładem meblowym jest Fameg. Dziś na terenie Radomska i najbliższej okolicy zarejestrowanych jest ponad 600 zakładów stolarskich, z których większość powstała po 1990 roku. Radomsko jest też dużym ośrodkiem przemysłu metalowego, maszynowego i szklarskiego. Radomsko leży na szlaku komunikacyjnym przy trasie A-1[potrzebny przypis] i posiada podstrefę Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej (ŁSSE), w któej działa kilkanaście przedsiębiorstw. Pod południową częścią Radomska (w dzielnicy Stobiecko Miejskie) znajdują się odkryte w latach 70. XX w. duże pokłady wód geotermalnych.


WARTO ZOBACZYĆ:

    Klasztor Franciszkanów ufundowany przez Władysława Łokietka; reprezentuje style od gotyku po późny barok, trawiony licznymi pożarami; XIII/XIV w.;
    Drewniany kościół św. Marii Magdaleny (XVI, XVIII wiek; murowane kamienne prezbiterium, najstarsza część kościoła) – fundacja królowej Bony);
    Kolegiata św. Lamberta (1869–1876) zaprojektowany przez jednego z polskich architektów końca XIX w. Konstantego Wojciechowskiego, w stylu neobarokowym;
    Ratusz (1857) w stylu romantycznym, obecnie siedziba Muzeum Regionalnego w Radomsku;
    Drewniany kościół parafialny pw. św. Rocha w dzielnicy Stobiecko Miejskie (1502); wewnątrz piękny gotycko-renesansowy tryptyk z XVI w.;
    Cmentarz żydowski (kirkut);
    Chałupa tatarska w dzielnicy Stobiecko Miejskie, obecnie należy do Muzeum Regionalnego;
    Kamienice z przełomu XIX i XX wieku w centrum miasta;
    Pałacyk na ul. Stefana Batorego, obecnie Hotel Zameczek;
    Dworek z początków XX w. przy ulicy Młodzowskiej;
    Zabytki architektury przemysłowej, m.in. wieża ciśnień;
    Cmentarz Stary w Radomsku
    Willa przy ul. Gabriela Narutowicza, obecnie Miejska Biblioteka Publiczna.j ulicy B. Joselewicza (zbudowana w 1908 roku, spalona w okresie II wojny światowej)

Pomniki:
    św. Jadwigi Andegaweńskiej Króla Polski, patronki miasta
    Pomnik – obelisk upamiętniający 65 rocznicę likwidacji przez niemieckich okupantów getta żydowskiego w Radomsku
    św. Jana Nepomucena
    Władysława Stanisława Reymonta
    Konstytucji 3 Maja
    Grób Nieznanego Żołnierza
    Jana Pawła II
    Stanisława Staszica
    Konspiracyjnego Wojska Polskiego
    mogiła – pomnik żołnierzy polskich i radzieckich oraz ofiar okupacji niemieckiej na Nowym Cmentarzu

źródło: www.radomsko.pl; Wikipedia

 

 

Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie

 

 

https://u-jazdowski.pl/

 

https://twitter.com/u_jazdowski

 

https://www.facebook.com/centrumsztukiwspolczesnejzamekujazdowski/

 

https://www.youtube.com/user/CSWwarszawa

 

https://www.instagram.com/u_jazdowski/

 

 
Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski – instytucja kultury w Warszawie powołana w 1985 roku, której siedzibą jest budynek Zamku Ujazdowskiego.

Zajmuje się tworzeniem, wystawianiem i dokumentowaniem współczesnej sztuki polskiej oraz zagranicznej.

 

ze strony CSW:


Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski to miejsce, w którym poprzez sztukę staramy się przemyśleć świat. W barokowym zamku położonym obok Łazienek Królewskich prezentujemy wystawy, performanse, działa tu kino i program rezydencji artystycznych. Przybliżamy idee artystów w trakcie warsztatów i oprowadzań. Różne dziedziny sztuki współistnieją tu i przenikają się, tworząc nowe zjawiska. To przestrzeń eksperymentu twórczego, w której zachęcamy do poszukiwań.

CSW U-jazdowski to:

Wystawy

Sztuka współczesna jest dla nas narzędziem badania i interpretacji różnorodnych zjawisk. Artyści dysponując takimi środkami jak wyobraźnia, intuicja wrażliwość i rygor potrafią dostrzec niewidoczne lub pomijane aspekty rzeczywistości i rzucić na nie nowe światło, a także - lepiej niż ktokolwiek inny - pobudzić ciekawość.

Sztuki performatywne

Prezentujemy wybrane zjawiska z pogranicza tańca współczesnego, teatru
sztuk wizualnych. Organizujemy pokazy spektakli, warsztaty i rezydencje twórcze, spotkania z artystami, prelekcje i projekcje filmów o sztukach per
formatywnych.


Rezydencje
 
Rezydencje stanowią ważny obszar działalności Centrum Sztuki Współczesnej Zamek  Ujazdowski. Od 2002 roku gościliśmy w Warszawie ponad dwieście pięćdziesiąt osób związanych ze sztuką - kuratorów i kuratorek, artystów i artystek, badaczy, badaczek, edukatorów, edukatorek i kolektywów twórczych z ponad pięćdziesięciu krajów  Europy, Azji, Ameryki Północnej i Południowej oraz Afryki.


Działania edukacyjne

Idee artystów przybliżane są podczas oprowadzań po wystawach (w języku
polskim i angielskim),  a także w ramach weekendowych warsztatów dla
rodzin z dziećmi i działań dla grup zorganizowanych ze szkół i przedszkoli.

Kino

Prezentujemy filmy na pograniczu kina i sztuk wizualnych, dokumenty, animacje, kino gatunkowe, eksperymenty, filmy reprezentujące najważniejsze i najciekawsze zjawiska współczesnej kinematografii oraz jej obrzeży. To miejsce kojarzone z dobrymi filmami - również z tymi, które
 nie wchodzą do szerokiego obiegu kinowego. To  też pierwsze kino w Warszawie, do którego można przyjść z psem.

źródło: www.u-jazdowski.pl; materiały własne CSW U-jazdowski