GMINA POLANKA WIELKA

 

 

 

https://polanka-wielka.pl/

 

https://www.facebook.com/gminapolankawielka

FILM PROMOCYJNY:

https://youtu.be/Xk6Jyv7whwA

KWARTALNIK GMINY POLANKA WIELKA:

https://polanka-wielka.pl/prezentacja-gminy/gazeta-lokalna/

PLAN GMINY:

https://polanka-wielka.pl/prezentacja-gminy/plan-gminy/

Polanka Wielka – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim.

Gminę utworzono z dniem 1 stycznia 1992. W latach 1992–1998 położona była w województwie bielskim.

Siedziba gminy to Polanka Wielka.

Polanka Wielka leży na północnym skraju wysoczyzny osieckiej, która zajmuje obszar pomiędzy dolinami rzek: Soły, Skawy i Wisły. Północną granice stanowi linia progu Grojec, Polanka Wielka, Piotrowice; południową szosa Kęty – Andrychów, gdzie zaczyna się Pogórze Karpackie. W Polance na głębokości ok. 300 m w skałach karbońskich występują dość bogate pokłady węgla kamiennego. Skały karbońskie pokryte są iłami morza mioceńskiego, a te z kolei osadami lodowcowymi i rzeczno – lodowcowymi. Dolne partie tych osadów budują głównie utwory morenowe. Górne partie wysoczyzny to osady eoliczne z okresu ostatniego zlodowacenia, reprezentowane przez pyły i gliny lessowe. Falistą rzeźbę terenu ukształtowała erozyjna działalność miejscowych strumieni i potoków, w wyniku której powstały głębokie rynny i obniżenia wycięte w pokładach lessowych. Najwyższy punkt Polanki Wielkiej leży 285 m n.p.m. w rejonie zbiorników wodnych, a najniższy 245 m n.p.m. przy granicy z Przeciszowem. Różnica wzniesień dochodzi do 40m. Z okolicznych zalesionych pagórków wypływają strumienie i potoki (dopływy Stronnika), które zasilają w wodę stawy hodowlane, występujące w lokalnych nieckach i obniżeniach terenu. Powierzchnie gminy tworzą głównie pola uprawne i łąki. Dominuje kompleks pszenny, dobry, klasy IIIa, IIIb i IVa. Lasy mieszane z przewagą dębu, brzozy, modrzewia i sosny pokrywają okoliczne pagórki i stanowią ok. 10 % powierzchni gminy. Zwarte zabudowania – domki jednorodzinne i wille ciągną się pasem wzdłuż doliny potoku oraz drogi wojewódzkiej, czyli ul. Długiej.
 

Etymologia – pochodzenie nazwy

Polanka Wielka posiada nazwę dwuczłonową, która na przestrzeni wieków uległa pewnym zmianom. Pierwsza pisana wzmianka pochodzi z 1335 roku, kiedy to występuje pod nazwą „Polenka”. Było to zdrobnienie od wyrazu „polana” i oznaczało niewielką łąkę wśród lasów. W dawnych czasach tereny Ziemi Oświęcimskiej pokryte były puszcza z rzadka tylko występującymi polanami. Na obszarze jednej z takich polan, w miejscu gdzie dzisiaj leży Polanka Dolna powstała osada, która dała początek dzisiejszej Polance Wielkiej. Osadę tę tworzyło kilka luźno rozplanowanych domostw. Nazw miejscowości o rdzeniu „polana” jest w Małopolsce, a zwłaszcza w Beskidach więcej. Najczęściej miejscowości te są położone, podobnie jak Polanka Wielka, w bezleśnym obniżeniu terenu z centrum osadniczym nad potokiem i otoczone są zalesionymi wzniesieniami i pagórkami. W 1396 roku po raz pierwszy pojawiają się nazwy Polanka Antiqua i Polanka Nova, czyli Polanka Stara i Polanka Nowa. Zmiany te należy wiązać z powtórną lokacja Polanki na prawie niemieckim, jakiej dokonał książę oświęcimski Jan III z końcem XIV wieku oraz wynikającym z tej lokacji nowym rozplanowaniem wsi. Powstała wtedy Polanka Nowa, Czyli Górna obok lokowanej wcześniej Polanki Starej, czyli Dolnej. Nazwy powyższe funkcjonują do ok. 1457 roku tj. do momentu sprzedaży Księstwa Oświęcimskiego królowi Kazimierzowi Jagielończykowi. W następnym okresie występuje nazwa: Polanki (1563), Polancky (1592), co oznaczało liczbę mnogą wyrazu „Polanka” i było zapewne związane z używaniem jednej nazwy „Polanki” dla określenia dwóch powstałych w różnych okresach osad: Polanki Starej i Nowej. W XVIII wieku wymieniona jest „Polanka” lub „Polanka Cieńska”, zapewne od ówczesnych właścicieli Cieńskich. Dzisiejsza nazwa „Polanka Wielka” powstała na przełomie XIX i XX wieku, być może w związku z kolejna reformą administracyjna przeprowadzoną przez rząd Austrii. Wówczas właścicielami wsi byli Wysoccy.


GOSPODARKA GMINY POLANKA:

Według danych Banku Danych Lokalnych GUS, w 2014 roku na terenie gminy Polanka Wielka zarejestrowanych było 314 podmiotów gospodarki narodowej, z czego 8 (2,5 %) należało do sektora publicznego, a 306 (97,5 %) do prywatnego. W latach 2005-2014 liczba podmiotów gospodarczych prowadzących działalność na terenie gminy Polanka Wielka wzrosła o 60 (23,6 %). Pod względem form prowadzenia działalności gospodarczej zdecydowanie przeważają osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, stanowią one 83,4 % wszystkich podmiotów gospodarczych. Pod względem branż, dominują podmioty sekcji G według klasyfikacji PKD 2007 – handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów, motocykli oraz artykułów gospodarstwa domowego (26,8%). Drugą pod względem liczebności podmiotów gospodarczych branżą jest sekcja F– budownictwo (19,1%). Liczebnie dominują podmioty branży handlowej, jednak nie są one największymi pracodawcami ze względu na to, że duża część przedsiębiorstw sekcji G to przedsiębiorstwa sektora MŚP, bardzo często osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, niezatrudniające więcej, niż kilka osób. Znajduje to odzwierciedlenie na rynku pracy – jak już wspomniano, w gminie Polanka Wielka duże znaczenie dla rynku pracy ma sektor usług nierynkowych, mało elastycznych, nisko korespondujących z sytuacją na rynku. Konieczne są więc działania mające na celu zdywersyfikowanie branż miejscowej gospodarki i tworzenie warunków do powstawania miejsc pracy w sektorze usług rynkowych W gospodarce gminy Polanka Wielka przeważają branże tradycyjne, słabo rozwinięte są branże tworzące miejsca pracy dla osób wysoko wykwalifikowanych. Jednym z głównych problemów jest brak strategicznych inwestorów, większych i nowoczesnych zakładów pracy, niedostateczny rozwój branż pozarolniczych. Gmina Polanka Wielka posiada wiele atutów, dzięki którym mogłaby przyciągnąć nowych inwestorów tego typu – bliskość miast przemysłowych, położenie na obszarze wysoko uprzemysłowionym i zurbanizowanym, dostępność komunikacyjna, niedalekie położenie od aglomeracji śląskiej i krakowskiej. Aktywność gospodarcza obszaru, liczona jako podmioty wpisane do rejestru REGON na 10 tys. ludności, jest niska – w 2014 roku wynosiła 736 i była niższa od średniej dla województwa małopolskiego, która wynosiła 1059. Wyższy był także wskaźnik powiatowy. Szansą na podniesienie aktywności gospodarczej obszaru i zminimalizowanie niekorzystnych zjawisk gospodarczych na terenie gminy Polanka Wielka jest rozwijanie działalności pozarolniczej oraz rozwijanie sektora usług rynkowych, w tym także usług rolniczych, ukierunkowanych na obsługę lokalnych producentów rolnych.


PROJEKT "DOLINA KARPIA":

DOLINA KARPIA – obejmuje obszar historycznego zagłębia hodowli karpia znanego już w średniowieczu. Stawy hodowlane, zajmują tu obszary setek hektarów rozciągając się w dolinie Wisły, Skawy i Wieprzówki leżącym na pograniczu powiatu oświęcimskiego i wadowickiego. Obok „karpia królewskiego” prowadzi się także hodowlę innych gatunków ryb: takich jak lin, jaź, tołpyga, amur, karaś pospolity i złocisty, oraz ryb drapieżnych: szczupaka, suma i okonia, a od dwóch tygodni także jesiotra.  Walory przyrodnicze, historyczne zagłębie hodowli ryb, lokalizacja w  pobliżu aglomeracji przemysłowych. Te cechy, wspólne dla gmin: Zator, Przeciszów i Spytkowice, stały się podstawą opracowanego programu „Dolina Karpia”. Projekt, który początkowo był nastawiony na rozwój przetwórstwa rybnego, powoli ewaluował w kierunku turystycznym m. in. pod wpływem spotkań, które odbywały się w trakcie jego powstawania. Projekt „Dolina Karpia” zrodził się jako efekt pracy piętnastu osób z tych gmin, które w roku 2003 brały udział w szkoleniu w Krakowie w ramach Programu Aktywizacji Obszarów Wiejskich. Projekt, który początkowo był nastawiony na rozwój przetwórstwa rybnego, powoli ewaluował pod wpływem dyskusji w kierunku turystycznym.


SZCZEGÓLNIE WARTO ZOBACZYĆ:

> Kościół pw. św. Mikołaja: otoczenie, drzewostan

> Zespół pałacowo-parkowy: pałac, dwie oficyny, spichlerz, bud. gosp., park

źródło: https://polanka-wielka.pl

 

 

GMINA STUDZIENICE

 

 

 

 https://www.studzienice.pl/

 

   

https://pl-pl.facebook.com/urzadgminystudzienice

 

FILM PROMOCYJNY GMINY:

 https://www.youtube.com/watch?v=aGP-Tbo7IRo&t=29s

 

Studzienice – gmina wiejska w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie słupskim.


Siedziba gminy to Studzienice.


Gmina Studzienice leży w centralnej części woj. pomorskiego, w odległości 10 kilometrów od Bytowa. Powierzchnia gminy liczy blisko 18 tys. hektarów, z czego ponad 64,5% stanowią lasy, a 3,4% różnej wielkości jeziora. Administracyjnie Gmina Studzienice składa się z 11 sołectw (Czarna Dąbrowa, Kłączno, Łąkie, Osława Dąbrowa, Półczno, Przewóz, Rabacino, Skwierawy, Sominy, Studzienice, Ugoszcz). Wiodącą role w naszej Gminie odgrywa turystyka oraz prężnie rozwijająca się infrastruktura, nie tylko turystyczna. Gminę Studzienice zamieszkuje ok 3635 osób, działa tu ponad 150 podmiotów gospodarczych, związanych głównie z handlem i usługami. Wiodącą w gminie rolę odgrywa rolnictwo oraz turystyka. Nad największymi jeziorami zlokalizowane jest kilka prężnie działających ośrodków z blisko 930 miejscami noclegowymi. Wypoczywając w okolicach Studzienic turysta ma możliwość uprawiania sportów wodnych i żeglowania, jazdy konnej, myślistwa oraz aktywnego wypoczynku w lesie połączonego ze zbieraniem runa leśnego i grzybów. Gmina Studzienice stwarza warunki do rozbudowy bazy noclegowej oraz rozwoju myślistwa, a zbudowane oczyszczalnie ścieków i  kanalizacja terenu gminy gwarantują zachowanie walorów turystycznych i komfort wypoczynku oraz poprawę jakości życia mieszkańców. Ponadto odwiedzając naszą gminę każdy będzie mógł skosztować wyśmienitych produktów ekologicznych, regionalnych, bez sztucznych dodatków, tylko z naturalnych świeżych produktów m.in. znakomite sery, twarogi, maślanki, pieczywo, owoce i warzywa, wędliny i wyroby mięsne, mleko, ryby, jaja, miód i wiele innych specjałów i produktów stworzonych przez naszych mieszkańców.Studzienice jako jedna z nielicznych Gmin może poszczycić się bogatą ofertą kulturalną. Podejmujemy mnóstwo inicjatyw, aby zapewnić mieszkańcom i turystom wiele atrakcji. Do cyklicznych imprez zaliczamy: Dni Studzienic, Jarmark Somiński, Noc Świętojańska, Koncert Na Dachu. Ponadto Ośrodek Kultury Gminy Studzienice organizuje imprezy tematyczne takie jak święto ziemniaka, święto ryby, dzień kobiet i wiele innych. Co roku odbywa się również wiele imprez o charakterze sportowym: Huragan Orlik Cup- turniej piłki nożnej organizowany przez Uczniowski Ludowy Klub Sportowy Huragan przy wsparciu środkami pochodzącymi z Gminy Studzienice, Rodzinny Rajd Rowerowy, który powoli staje się już tradycją, a także rajd rowerowy KaszebeRunda w ostatni weekend maja.

Uwarunkowania przyrodnicze Gminy Studzienice

O malowniczości krajobrazów gminy Studzienice decyduje duże zróżnicowanie rzeźby terenu, duża jeziorność i lesistość. Gminę Studzienice wyróżnia wyjątkowo wysoka lesistość – 67,2%, duży udział wód powierzchniowych – 4,6% oraz stosunkowo niski udział użytków rolnych - 23,2%. Położenie gminy na obszarze dwóch bardzo różnych regionów fizycznogeograficznych – Pojezierza Bytowskiego i Równiny Charzykowskiej, rozdzielonych pasmem wzgórz głównego wododziału pomorskiego oraz istniejąca struktura użytkowania warunkują możliwości rozwoju przestrzennego na jej terytorium. Gminę charakteryzuje również duża liczba jezior - ponad 50 zbiorników o powierzchni większej od 1 ha. Ich łączna powierzchnia całkowita wynosi 726,6 ha. W granicach gminy jest 29 jezior o powierzchni 1-5 ha, 8 jezior o powierzchni 5-10 ha, 13 jezior o powierzchni 10-50 ha, jedno jezioro o powierzchni 50-100 ha (północna część jez. Somińskiego) oraz jedno jezioro o powierzchni powyżej 200 ha (Studzienickie). Szczególnej ochrony wymagają ponadto zlewnie podatnych na degradację unikalnych jezior lobeliowych: Cechyńskie Małe, Cechyńskie Wielkie, Pipionek, Łąkie, Glinowskie, Czarne Dąbrówko. Jeziora lobeliowe charakteryzują się bardzo czystą wodą oraz unikatową roślinnością. Naturalne zarastanie, niewielkich bezodpływowych jezior dystroficznych, tzw. „sucharów”, okolonych nasuwającym się na taflę pyłem torfowców prowadzi do powstanie niewielkich torfowisk, które są charakterystyczne dla krajobrazu zalesionych obszarów gminy. Teren gminy Studzienice jest interesujący pod względem ornitologicznym. Według inwentaryzacji i waloryzacji przyrodniczej gminy napotkano łącznie 120 gatunków ptaków, w tym 107 objętych ochroną ścisłą, 4 objęte ochroną częściową oraz 9 gatunków łownych o różnych okresach polowań. Z ogólnej liczby gatunków 113 uznano za lęgowe lub prawdopodobnie lęgowe. W jej granicach gniazdują 4 gatunki ptaków zagrożone globalnie (bocian biały, kania ruda, bielik, kulczyk), 15 zagrożonych w Europie (bocian czarny, błotniak stawowy, orlik krzykliwy, żuraw, puchacz, włochatka, zimorodek, dzięcioł czarny, lerka, świergotek polny i gąsiorek, a z dodatkowych gatunków zagrożonych: brzegówka, pokląskwa, trzciniak i srokosz), 7 nielicznych w kraju i 8 w regionie oraz 5 wpisanych do ―Polskiej czerwonej księgi zwierząt. Za zalatujące można uznać: 3 gatunki zagrożone w Europie, jeden nieliczny w kraju, 3 w regionie oraz 2 wpisane do ―Polskiej czerwonej księgi zwierząt. Wyjątkowe znaczenie ma stwierdzenie gniazdowania gatunków objętych szczególnymi środkami ochronnymi i wymienionych w załączniku Nr I do Dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 ro-ku w sprawie ochrony dzikich ptaków tj.: bociana czarnego, bociana białego, kani rudej, bielika, orlika krzykliwego, błotniaka stawowego, żurawia, puchacza, włochatki, zimorodka, dzięcioła czarnego, lerki, świergotka polnego i gąsiorka oraz zalatywania rybołowa i rybitwy rzecznej. Terenami szczególnie ważnymi dla ptaków są jezioro Fiszewo z okolicznymi łąka-mi, łąki między Koźlicami a Sominami, mała wyspa na jez. Somińskim (pierwsza od wsi Sominy), stawy w Bukówkach, jezioro Gromadzkie z okolicznymi terenami podmokłymi11 Na terenie gminy Studzienice stwierdzono 42 gatunki ssaków, w tym 18 objętych ochroną ścisłą, 13 łownych o różnych okresach polowań i 11 pozbawionych ochrony. Pośród występujących ssaków nocek Natterera, nocek rudy, mroczek późny, karlik większy, borowiec, gacek brunatny i wydra europejska zaliczone zostały do ściśle chronionych gatunków fauny wymienionych w załączniku Nr II do Konwencji o ochronie gatunków dzikiej fauny i flory europejskiej oraz ich siedlisk. Wydra należy do gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty Europejskiej, których ochrona wymaga wyznaczenia specjalnych obszarów ochrony i wymienionych w załączniku Nr II do Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory. Jej siedliskiem jest rzeka Kłonecznica pomiędzy jeziorami Ryńskim i Małym oraz poniżej jeziora Kielskiego, a także okolice jeziora Lipuszek. Nocek Natterera, nocek rudy, mroczek późny, karlik malutki, karlik większy, borowiec i gacek brunatny zaliczone zostały do gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty Europejskiej, które wymagają ścisłej ochrony i wy-mienionych w załączniku Nr IV do powyższej Dyrektywy. Rzęsorek mniejszy i popielica wpisane zostały do ―Polskiej czerwonej księgi zwierząt. Na terytorium gminy bytuje również 8 gatunków płazów. Wszystkie objęte są ochroną ścisłą. Tereny szczególnie ważne dla płazów to: jeziora Gromadzkie i Fiszewo - godowiska ropuchy szarej i żab oraz stawy w Bukówkach - ważne godowisko kumaków nizinnych i żab. Spośród 9 gatunków gadów występujących w Polsce, w gminie Studzienice stwierdzono 4 gatunki (jaszczurka zwinka, jaszczurka żyworodna, padalec zwyczajny, żmija zygzakowata) - wszystkie one podlegają ochronie ścisłej. Teren gminy Studzienice wyróżnia się nagromadzeniem walorów przyrodniczych, a występowanie licznych obiektów cennych przyrodniczo potwierdza „Inwentaryzacja i waloryzacja przyrodnicza gminy Studzienice. Spośród form ochrony przyrody na obszarze gminy utworzono do 2008 roku jeden rezerwat przyrody oraz dwa obszary specjalnej ochrony ptaków, zaliczane do Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 (ESE N2000). Ponadto dwa fragmenty północno zachodniej części gminy stanowią skrajną część otuliny Parku Krajobrazowego Dolina Słupi. Zaawansowany jest proces tworzenia specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000.


Jeziora

    Studzieniczno – Kłączno – Ryńskie - największe jezioro (rynnowe ma pow. 215,5 ha i głębokość do 32 m. Jest ono źródliskiem rzeki Kłonecznicy – dopływ Brdy.
    Jezioro Somińskie – pow. 433,1 ha ma głębokość max. 14 m (częściowo w granicach gminy). Jest źródliskiem rzeki Zbrzycy – dopływ Brdy.
    Jezioro Cechyńskie Małe – pow. 48,4 ha, głębokość max. 19,7 m, znajduje się tam Florystyczny Rezerwat Przyrody.
    Jezioro Cechyńskie Wielkie – pow. 45,6 ha, głębokość max. 13,3 m.
    Jezioro Glinkowskie – pow. 53 ha, głębokość max. 15,5 m (częściowo w granicach gminy).
    Jezioro Czarne Dąbrówno – pow. 40,4 ha, głębokość max. 32,1 m.
    Jezioro Małe – pow. 33,7 ha, głębokość max. 8,0 m (częściowo w granicach gminy).
    Jeziora Dywańskie – pow. 32,3 ha, głębokość7,5 m.
    Jezioro Pipionek – pow. 22,8 ha, głębokość 10,7 m.
    Jezioro Łąkie – pow. 23,4 ha, głębokość 23,0 m.
    Jezioro Krążno – pow. 15 ha, głębokość 15 m.
    Jezioro Skorzewskie (częściowo w granicach gminy).

Niektóre jeziora są ważnymi w skali kraju zbiornikami dla ptactwa wodnego. Skupiają wiele gatunków lęgowych. Np. nad jeziorem Somińskim występuje 30 gatunków ptactwa w tym 5, które są ujęte w europejskiej liście gatunków zagrożonych wyginięciem m.in. kormoran.

Dziedzictwo kultury materialnej Gminy Studzienice

Gmina Studzienice to obszar gdzie od średniowiecza lokowane były wsie i osady. Bogactwo drewna, przyczyniło się do wykształcenia charakterystycznego dla regionu budownictwa drewnianego – budynki mieszkalne i gospodarcze wznoszone z bali drewnianych, w konstrukcji zrębowej, lub z bali łączonych na jaskółczy ogon. Skutkiem nacisków rządu pruskiego upowszechniła się również w powiecie bytowskim konstrukcja szkieletowa (mur pruski, fachwerk). Tak drewniane, jak i szkieletowe obiekty prawie całkowicie znikły z krajobrazu gminy, wyparte przez budynki murowane. Istniejące tutaj niegdyś folwarki książęce nie zachowały się, natomiast przestrzeń kulturową gminy tworzą przede wszystkim wsie chłopskie. Wyjątkowym atutem siedlisk ludzkich jest ich osadzenie w  pięknym krajobrazie. Zachowane zasoby dziedzictwa kulturowego gminy są elementami identyfikującym przestrzeń i składają się na jej tożsamość. Zasoby dziedzictwa kulturowego określić można następująco:
Układy ruralistyczne wsi lokowanych w średniowieczu oraz czasach nowożytnych:

    Wsie lokowane w średniowieczu (Czarna Dąbrowa, Kłączno, Osława Dąbrowo, Półczno, Sominy, Studzienice, Ugoszcz);
    Wsie lokowane zapewne w XVII wieku (Przewóz, Prądzonka, Skwierawy)
    Wsie lokowane rozkazem gabinetowym króla Fryderyka Wielkiego, około 1750-52 (Łąkie, Jabłończ Wielki, Lubieniec, Rabacino).

Kształt układów przestrzennych wsi jest niezależny od czasu powstania. Analiza planów i rozpoznanie wsi pozwala na wyciągnięcie następujących wniosków:

    układy owalnicowe, silnie zatarte i zniekształcone, można zrekonstruować we wsiach: Studzienice, Ugoszcz i do pewnego stopnia w Sominach. Wymienione wsie powstały w średniowieczu,
    układ przestrzenny z trójkątnym placem w centrum wsi: prezentuje wieś Prze-wóz(wieś z pocz. XVII w.) i Osława Dąbrowa (wieś średniowieczna),
    układy wsi ulicowych, z trójkątnym placem na styku ulicówki z linią brzegową jeziora są nadal czytelne w układzie przestrzennym w Czarnej Dąbrowie, Kłącznie i Półcznie (teraz odcięty drogą Kościerzyna – Bytów), w Sominach (po stronie zachodniej). Wszystkie te wsie powstały w średniowieczu,
    układ ulicowy zachował się we wsiach Prądzonka i Rabacino, które powstały w XVII wieku i XVIII wieku

Zabytki budownictwa wiejskiego:
-budynki mieszkalne, wznoszone z bali łączonych na jaskółczy ogon i w konstrukcji zrębowej – niewielkie domy parterowe, nakryte dachami dwuspadowymi, posiadające we wnętrzu 2-3 izb, sień i tzw. czarną kuchnię. Do rzadszych odmian tego typu domów należały te z podcieniem w szczycie. Ten typ drewnianego budynku mieszkalnego nie wykształcił żadnych zdobień na elewacjach. Żaden taki budynek nie zachował się,
-budynki gospodarcze (stodoły, obory) zbudowanych z bali w konstrukcji zrębowej, np. budynek w skansenie w Sominach nr 19. Częściej spotykane są drewniane budynki gospodarcze, o konstrukcji słupowej oszalowane deskami,
-budynki mieszkalne, eklektyczne, o elewacjach wzbogaconych detalem architektonicznym, z lat 1880- 1910 (np Ugoszcz – dom nr 40),
-budynki mieszkalne murowane, o elewacjach licowanych cegłą, dekorowanych ceglanymi fryzami z przełomu XIX/XX wiek i pocz. XX wieku,
-budynki mieszkalne i gospodarcze wznoszone w konstrukcji szkieletowej,
-budynki gospodarcze murowane, często na kamiennej podmurówce, licowane cegłą, ze ścianka kolankową w konstrukcji szkieletowej,
Wszystkie wymienione typy budynków wzbogacają przestrzeń kulturową wsi i decydują o ich zindywidualizowanym wyrazie oraz podlegają ochronie.
 

Architektura sakralna:
Przykłady architektury sakralnej w gminie Studzienice nie są liczne. Zachowane kościoły, ulokowane zostały na wzniesieniach i z tego względu mają wielkie znaczenie dla panoram wsi. Są elementami krystalizacji przestrzennej tych założeń wiejskich. Mimo, że przynależą do wsi lokowanych w średniowieczu, to jednak zbudowane zostały stosunkowo późno.
-Kościół p.w. Matki Boskiej Królowej Polski w Sominach – wzniesiony w latach 1755-57, cenny dla tradycji regionalnego, drewnianego budownictwa:          

-Kościół p.w. Św. Marii Magdaleny w Ugoszczy – wzniesiony w 1822 r., osadzony w podobnych tradycjach budownictwa regionalnego co kościół w Sominach
-Kościół p. Matki Boskiej Szkaplerznej w Ugoszczy – zbudowany w 1897 r.
-Kościół p.w. Piotra i Pawła w Półcznie – wzniesiony w latach 1907-09


...POZOSTAŁE ZABYTKI:

Czarna Dąbrowa:

    dom nr 6 drewniany, częściowo murowany oraz murowany budynek stodolno-inwentarski na posesji nr 6, oba szachulcowe z połowy XIX wieku,

Kłączno:

    wozownia-owczarnia, Kłączno nr 4

Interesujący jest „Pomnik rodziny Szrederów” zlokalizowany na skraju wsi, przy drodze wylotowej. Jest to obiekt nowożytny, o interesującym wyrazie artystycznym i silnym kontekście kulturowym.
Osława Dąbrowa:

    budynek inwentarski – stodoła i chlew, posesja nr 9,
    szachulcowa chałupa z końca XIX wieku oraz stodoła z początku XX wieku na posesji nr 5,
    drewniana, podmurowana chałupa oraz szachulcowa stodoła na posesji nr 33 z połowy XIX wieku,

Przewóz:

    leśniczówka z 1915 roku, położona w Lipuszek 1

Przewóz – Rynszt:

    drewniana chałupa na posesji nr 28 z połowy XIX wieku.

Prądzonka:

    drewniana chałupa na posesji nr 1 z przełomu XIX i XX wieku
    drewniana chałupa na posesji nr 3 z lat 30 XX wieku,
    drewniany dom nr 4 z XIX wieku,
    drewniany dom nr 6 z 1948 roku,
    drewniano-murowany dom nr 7 z przełomu XIX i XX wieku oraz drewniana stodoła z XIX wieku,
    drewniana stodoła z XIX wieku oraz chałupa z połowy XIX wieku na posesji nr 9,
    drewniany dom nr 15 oraz stodoła z XIX wieku.

Półczno:

    kościół parafialny p.w. Św. Piotra i Pawła, murowany w stylu neoromańskim z przełomu 1906/07 wraz z otoczeniem,
    drewniana chałupa na posesji nr 10 z początku XX wieku,
    szachulcowy dom nr 32 z końca XIX wieku,
    szachulcowy dom nr 34 z początku XX wieku,

Rabacino:

    szkoła – obecnie dom na posesja nr 10,
    chata na posesja nr 20,
    kamienno-murowany budynek inwentarski na posesji nr 7 z końca XIX wieku,
    drewniana stodoła z pierwszej połowy XIX wieku oraz murowany budynek inwentarski z drugiej połowy XIX wieku na posesji nr 13,

Sominy:

    kościół parafialny p.w. Matki Boskiej Królowej Polski, drewniany z XVII wieku wraz z otoczeniem,
    stajnia na posesji nr 17,
    chata na posesji nr 19,
    dom na posesji nr 54,
    drewniana stajnia na posesji nr 1 z pierwszej połowy XIX wieku,
    drewniana chałupa na posesji nr 4 z połowy XIX wieku,
    szachowano-murowany budynek inwentarski na posesji nr 6 z początku XX wieku,
    szachowano-drewniana plebania, obecnie chałupa na posesji nr 12 z początku XX wieku,
    szachowano-drewniana chałupa na posesji nr 13 z końca XIX wieku,
    szachowano-drewniana podmurowana szkoła oraz szachowano-drewniany ustęp na posesji nr 15 z lat 30 XX wieku,
    drewniany dom nr 29 z pierwszej połowy XIX wieku,
    szachowany dom nr 44 z przełomu XIX i XX wieku,
    drewniana stodoła na posesji nr 50 z XIX wieku,
    drewniana chałupa na posesji nr 51 z przełomu XIX i XX wieku,
    drewniana obora na posesji nr 53 z przełomu XVIII i XIX wieku.

Studzienice:

    chata na posesji nr 28,
    murowano-ceglany kościół p.w. Św. Trójcy z 1890 roku,
    drewniana stodoła na posesji nr 16 z końca XVIII wieku,
    drewniany dom nr 21 z 1824 roku,
    drewniano-murowany dom nr 45 z połowy XIX wieku,

Ugoszcz:

    kościół parafialny p.w. Św. Marii Magdaleny, w konstrukcji szkieletowej, datowany na 1822 rok, wraz z otoczeniem,
    stodoła na posesji nr 79,
    murowano-ceglany kościół p.w. Matki Boskiej Szkaplerznej z 1897 roku,
    szachowana chałupa na posesji nr 12 z drugiej połowy XIX wieku,
    murowany dom nr 19 z końca XIX wieku,
    murowany dom nr 48 z 1901 roku,
    murowano-szachowana chałupa na posesji nr 52 y ko}ca XIX wieku,
    szachowano-murowany dom nr 62 z 1922 roku,
    szachowana stodoła na posesji nr 63 z początku XIX wieku,
    szachowana stodoła na posesji nr 69 z połowy XIX wieku,
    szachowana stodoła na posesji nr 81 z połowy XIX wieku,
    szachowana stodoła z połowy XIX wieku.

źródło: https://www.studzienice.pl/

 

 

 

MIASTO BRANIEWO

 

 

 

http://www.braniewo.pl/

 

https://www.facebook.com/UMBraniewa/

PLAN MIASTA BRANIEWA:

www.wydawnictwo-pik.pl/upload/file/337.pdf

Biuletyn Miejski BRANIEWO.PL

 http://www.braniewo.pl/aktualnosci/biuletyn-miejski-braniewo-pl

  Bogato ilustrowany biuletyn miej-
ski „Braniewo.pl" to odpowiedź na
oczekiwania Mieszkańców i zwiększenie
zakresu informowania ich nt. najważniej-
szych wydarzeń kulturalnych, sportowych,
społecznych, a także zadań oraz inwestycji
realizowanych w naszym mieście.

 

Braniewo (niem. Braunsberg) – miasto na Warmii w województwie warmińsko-mazurskim, siedziba powiatu braniewskiego. Położone jest na Równinie Warmińskiej, nad rzeką Pasłęką w pobliżu ujścia do Zalewu Wiślanego. Najstarsze miasto na Warmii i jej pierwsza stolica. Dawniej port morski i miasto hanzeatyckie. W latach 1466–1772 w obrębie Korony Królestwa Polskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa elbląskiego. Braniewo zajmuje 12,4 km2 powierzchni i położone jest w północno-wschodniej części kraju, w niewielkiej odległości od granicy Unii Europejskiej z Obwodem Kaliningradzkim Rosji. Geograficznie leży na północno-zachodnim skraju Równiny Warmińskiej i Wybrzeża Staropruskiego, tuż przy ujściu rzeki Pasłęki do wschodniej części Zalewu Wiślanego. Braniewo jest miastem powiatowym, w skład którego wchodzi 7 gmin miejsko – wiejskich. Miasto należy do województwa Warmińsko - Mazurskiego. Braniewo położone jest nad rzeką Pasłęką, która jest cenną ostoją bobrów  i na całej swojej długości objęta jest ochroną  w ramach Europejskiej Sieci NATURA 2000. Na terenie miasta znajduje się najmniejszy w Polsce i jedyny  w województwie ogród botaniczno - zoologiczny ,  zorganizowany ponad 50 lat temu  w średniowiecznej fosie obronnej, na terenie przedwojennego ogrodu botanicznego. Przez miasto Braniewo przebiegają międzynarodowe szlaki komunikacyjne, które stanowią najkrótsze połączenie Europy Zachodniej z Północno-Wschodnią. W Braniewie nagrywane były sceny do filmu „Wkrótce nadejdą bracia”, reż. Kazimierz Kutz.

Branże o największym potencjale rozwojowym:
    logistyka
    transport
    handel
    turystyka

Charakter miasta – turystyczne z dobrze działającą branżą logistyki i przeładunków międzynarodowych 

ZARYS HISTORYCZNY:

Braniewo uzyskało prawa miejskie dwukrotnie: w 1254 i na prawie lubeckim w roku 1284. Jest jednym z najstarszych miast Polski i najstarszym na Warmii. Braniewo było pierwszą stolicą Warmii. Braniewo zapisało się także jako jeden  z najważniejszych ośrodków szkolnictwa i nauki w Polsce. Przez lata miasto nazywano „Atenami Północy”. W 1565 r. kardynał Stanisław Hozjusz sprowadził do Braniewa jezuitów. To oni założyli tu pierwsze w Polsce kolegium, seminarium diecezjalne  oraz papieskie, które zapewniło miastu międzynarodową sławę. 12 czerwca 1812 przez Braniewo przejeżdżał Napoleon. Zatrzymał się na krótko przed ratuszem, wysłuchał dzwonu  rozbrzmiewającego z kościoła p.w. św. Katarzyny i stwierdził, że chciałby go mieć w Paryżu. Dzwon ten, „dźwiękowy świadek przeszłości Braniewa”, wisi do dziś w dzwonnicy klasztoru benedyktynek Korneliműnster w pobliżu Aachen.
II Wojna Światowa - W czasie II wojny światowej miasto zostało zniszczone w 85%.

BRANIEWO - Pierwsze miasto Warmii

Na początku XIII wieku wybrzeża Zalewu Wiślanego zamieszkane były przez staropruskie plemię Warmów. W 1210 roku na krótko ziemie te opanował król duński Waldemar II Zwycięski. W roku 1237 do wybrzeży Zalewu Wiślanego dotarli Krzyżacy, którzy prowadzili skutecznie – przy wsparciu również rycerstwa polskiego – podbój Prus. W roku 1239 Krzyżacy podbili plemienną Warmię. Prawdopodobnie już pod koniec lat 30. rycerze zakonni założyli nad dolną Pasłęką drewniany zamek, który miał kontrolować przeprawę przez rzekę oraz jej niedalekie ujście do Zalewu. Wokół zamku wkrótce powstała osada. Według niektórych badaczy zamek i osada stanęły na miejscu dawnego staropruskiego grodu, jednak hipoteza ta nie znajduje potwierdzenia ani w źródłach pisanych, ani archeologicznych. Pierwsza osada przyzamkowa powstała około 1240 roku i już w 1242 roku została najechana i zniszczona przez Prusów. W 1243 roku teren wokół miasta wszedł w obręb dominium biskupa warmińskiego, który w tym miejscu postanowił ulokować siedzibę biskupstwa. Jednak w odbudowie przeszkodziło I powstanie pruskie. Po pokonaniu Prusów i zawarciu układu pokojowego przystąpiono około 1250 roku do odbudowy zamku i miasta, przy czym zmieniono lokację na prawy brzeg rzeki. W roku 1254 pierwszy biskup warmiński Anzelm z Miśni nadał osadzie prawa miejskie na prawie lubeckim. Miastu nadano nazwę Brunsberg, która z czasem przybrała formę Braunsberg. W 1261 roku gród uległ całkowitemu zniszczeniu w wyniku II powstania pruskiego. W 1274 roku miasto zostało wzniesione ponownie na nowym miejscu (ponownie na lewym brzegu rzeki) i 1 kwietnia 1284 roku otrzymało z rąk biskupa Henryka Fleminga nową lokację ponownie na prawie lubeckim. Po roku 1273 roku został wzniesiony murowany zamek biskupi, następnie rozbudowany pod koniec XIII i w XIV w. (zamek ten został rozebrany w latach 1873–1874 oraz 1928–1930, jedyną jego pozostałością jest wieża bramna z kaplicą św. Andrzeja). Braniewo jest najstarszym miastem na Warmii. Było też pierwszą siedzibą biskupów warmińskich i siedzibą katedry diecezjalnej oraz funkcjonującej przy katedrze kapituły warmińskiej, można je zatem uznać za pierwszą stolicę Warmii. Jednak już w 1278 roku Henryk Fleming po zniszczeniach pruskich przeniósł stolicę biskupstwa – katedrę i kapitułę – do Fromborka. Natomiast w 1340 roku przeniesiono z Braniewa również siedzibę biskupów, początkowo na krótko do Ornety, a w 1350 roku do Lidzbarka Warmińskiego. Komornictwo braniewskie było jednym z siedmiu komornictw na Warmii podlegającym władzy biskupów warmińskich (pozostałe trzy podlegały władzy kapituły). Od XIII wieku miasto było ważnym ośrodkiem handlowym oraz jedynym warmińskim portem morskim (dopiero pod koniec XVIII wieku zdegradowanym przez port w Piławie). Od 1358 roku było członkiem Hanzy, co zapewniało mu kupiecką autonomię w granicach warmińskiego dominium biskupiego.Z miast Warmii tylko Braniewo i Frombork były lokowane na prawie lubeckim, co związane było z ich nadmorskim charakterem i przynależnością do Zawiązku Hanzeatyckiego (pozostałe miasta Warmii lokowane były na prawie chełmińskim). W czasie wojen polsko-krzyżackich miasto wystawiało oddziały, które walczyły po stronie krzyżackiej. W bitwie pod Grunwaldem miasto Braniewo wystawiło własną chorągiew (liczącą prawdopodobnie około 200–500 zbrojnych), niezależnie od dwóch pozostałych warmińskich chorągwi – biskupiej i kapitulnej. Chorągiew braniewska znakowała się banderą z dwoma krzyżami, białym i czarnym, co nawiązywało do symboliki hanzeatyckiej. Ze względu na szybki rozwój miasta, a być może w celu osłabienia rosnącego znaczenie mieszczan, w 1342 roku obok „starej Brunsbergi” biskup Herman z Pragi założył konkurencyjne Nowe Miasto, położone na drugim (prawym) brzegu Pasłęki. Nowe Miasto nie osiągnęło większego znaczenia, a w 1773 roku zostało połączone administracyjnie ze starym miastem. Okres pruski - W wyniku pierwszego rozbioru oraz sekularyzacji Warmii w 1772 roku anektowane przez Prusy Braniewo zostało stolicą powiatu w prowincji Prusy Wschodnie (rejencja królewiecka) oraz siedzibą garnizonu. Burzliwie się rozwijało (szkolnictwo, stocznia, drobny przemysł i rzemiosło). Brunsberg i okolice pozostały katolicką wyspą w morzu pruskiego protestantyzmu. Do końca XVIII w. znajdował się tu port handlowy oraz stocznia (do 1905 r.), w której budowano statki morskie. W 1807 (patrz: bitwa o Braniewo) i 1812 roku miasto było zajmowane przez armię napoleońską. W 1852 roku to tutaj otwarto pierwszą w Prusach linię kolejową na odcinku Braniewo-Kwidzyn. Na początku XIX wieku społeczność żydowska w Braniewie liczyła kilka rodzin. W 1854 roku zbudowano w Braniewie synagogę (przy Fleischerstraße), która istniała do 1938 roku. W latach 80. XIX wieku liczba Żydów wzrosła do 170 osób. Skupili się głównie w Nowym Mieście. Przy Lindenstraße mieścił się dom modlitewny. Cmentarz żydowski zlokalizowany był przy Bahnhofstraße. W 1853 roku honorowe obywatelstwo miasta otrzymał lekarz Jacob Jacobson[22]. W 1887 roku powstała Szkoła Rolnicza, jedna z pierwszych w Prusach Wschodnich, w 1919 roku miasto zostało zelektryfikowane. W chwili wybuchu II wojny światowej liczyło 21 tys. mieszkańców. W 1932 roku w Braniewie miała siedzibę okręgowa gmina synagogalna. Podczas Nocy Kryształowej z 9 na 10 listopada 1938 roku spalono synagogę i sprofanowano cmentarz. W 1939 roku w Braniewie mieszkało już tylko 10 Żydów. Zdobycie i powrót do Polski - W lutym i marcu 1945 roku wskutek walk Armii Czerwonej z wojskami hitlerowskimi śmierć (likwidacja tzw. kotła braniewskiego) poniosły tysiące cywili, w przeważającej części uchodźców z Prus Wschodnich. Liczyli oni na ewakuację drogą morską z Mierzei Wiślanej, a ponieśli śmierć podczas bombardowania Braniewa oraz skutego lodem Zalewu Wiślanego.20 marca 1945 roku oddziały 5 Armii Pancernej Gwardii, 48 Armii i 50 Armii 3 Frontu Białoruskiego pod dowództwem marszałka Aleksandra Wasilewskiego przełamały opór wojsk hitlerowskich i zajęły Braniewo (patrz: operacja wschodniopruska). W wyniku walk Braniewo zostało zniszczone (w 85%). Na założonym na zachód od miasta cmentarzu pochowano 31 371 żołnierzy Armii Czerwonej, którzy polegli w walkach w rejonie Zalewu Wiślanego, przy zajmowaniu Iławy, Barczewa, Kętrzyna, Reszla, Nidzicy i Szczytna (znajduje się tu 750 zbiorowych mogił i 18 grobów generalicji). Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej w Braniewie jest największą w Europie nekropolią pod względem liczby pochowanych żołnierzy Armii Czerwonej. Większość grobów jest bezimienna. Po II wojnie światowej przywrócono przedrozbiorową, słowiańską nazwę miasta – Braniewo. Nie odbudowano starego miasta (chociaż było to możliwe), w tym ratusza i słynnego Kamiennego Domu, stawiając w zamian pawilony handlowe z prefabrykatów. Braniewo było najbardziej zniszczonym miastem na Warmii i w województwie, w którym się obecnie znajduje, a także jednym z najbardziej zniszczonych miast Polski w 1945 roku. W latach 1975–1998 miasto było siedzibą urzędu gminy w północno-wschodniej części województwa elbląskiego. Od 1999 roku należy do województwa warmińsko-mazurskiego i jest siedzibą powiatu.

TRADYCJE PIWOWARSKIE:

Tradycja warzenia piwa w Braniewie sięga XVI wieku. Na przełomie XVIII i XIX wieku zanikła, by jednak odrodzić się w 1854 roku. Braniewski Browar bardzo szybko zasłynął z wysokiej jakości piwa, które później zaczął eksportować nawet do Szwecji. Po latach przerwy powracamy także do tradycji organizacji najważniejszej letniej imprezy miejskiej - Piwowarów, a obecny program wydarzenia jest tak rozbudowany, jak nigdy przedtem!

WARTO ZOBACZYĆ:

    Bazylika św. Katarzyny – kościół z lat 1343–1442
    Wieża bramna dawnego Zamku Biskupiego jest jedynym ocalałym fragmentem zamku. W pomieszczeniu na piętrze mieści się kaplica św. Andrzeja.
    Sanktuarium Podwyższenia Krzyża Świętego. Kościół parafialny pw. Krzyża Świętego, położony nad rzeką Pasłęką, na północ od starego miasta. Kościół został wybudowany przez jezuitów w latach 1722–1747. Znajdujący się tu obraz Tron Łaski, namalowany przez Lorenza Maaßa, został uszkodzony (postrzelony) przez Szwedów w 1626 roku. Ołtarz główny i boczne wykonane w reszelskim warsztacie Jana Chrystiana Schmidta. Z kolei ambona wykonana została przez Jana Freya.
    Dom prowincjalny Zgromadzenia Sióstr św. Katarzyny w Braniewie
    Cmentarz przy ul. Olsztyńskiej z kaplicą św. Rocha
    Budynek Collegium Hosianum
    Kościół św. Trójcy (obecnie cerkiew greckokatolicka). Położony w obrębie Nowego Miasta (był kościołem parafialnym), budowla salowa z trójbocznym zamknięciem od wschodu, powstał na początku XVI w. Zakrystia i kruchta pochodzą z lat 1681–1686. Ołtarz główny był późnobarokowy, pochodził z warsztatu Jana Freya.
    Kościół parafialny św. Antoniego (przed 1945 r. ewangelicki) z XIX w.
    Cerkiew prawosławna pw. Przemienienia Pańskiego (parafialna) przy ul. Wspólnej (przed 1949 kaplica ewangelicka).
    Dom konwertytów z 1718 roku, przy ulicy Botanicznej 11
    Wieża Młyna Kieratowego – XIV-wieczna baszta w południowo-zachodnim narożu dawnego Starego Miasta w Braniewie, stanowiąca element wewnętrznego muru obronnego
    Pozostałości obwarowań miejskich
    Domy na ul. Kościuszki z 3 ćw. XIX w., bez cech stylowych wzniesione na piwnicach z w. XVIII.
    Spichlerz Mariacki z XIX w.
    Dworzec kolejowy
    Szkoła podstawowa nr 6 oraz Gimnazjum nr 1
    Szkoła podstawowa nr 5
    Budynki stajenne przy ul. Moniuszki wybudowane w latach 1889–1891 (na listę zabytków wpisane w roku 2007). Dawna hodowla koni rasy trakeńskiej i sztumskiej. Po 1945 roku funkcjonowało tam Państwowe Stado Ogierów Braniewo, obecnie część budynków użytkuje sportowy klub jeździecki
    Budynek urzędu miasta (niem. Kreishaus)
    Budynek Sądu Rejonowego w Braniewie
    Ratusz (niezachowany)
    Wieża Klesza – XIV-wieczna w północno-zachodnim narożu dawnego Starego Miasta w Braniewie, stanowiąca element wewnętrznego muru obronnego, a później Collegium Hosianum

źródło: www.braniewo.pl; Wikipedia 

 

 

POWIAT GOLUBSKO-DOBRZYŃSKI

 

 

https://serwis.bip.golub-dobrzyn.com.pl/

 

https://serwis.bip.golub-dobrzyn.com.pl/4977,facebook

 

https://serwis.bip.golub-dobrzyn.com.pl/4979,youtube

źródło: https://serwis.bip.golub-dobrzyn.com.pl/

 

 

 

Powiat golubsko-dobrzyński – powiat w Polsce (we wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Golub-Dobrzyń.


W skład powiatu wchodzą:

    gmina miejska: Golub-Dobrzyń
    gmina miejsko-wiejska: Kowalewo Pomorskie
    gminy wiejskie: Ciechocin, Golub-Dobrzyń, Radomin i Zbójno
    miasta: Golub-Dobrzyń i Kowalewo Pomorskie


Powiat golubsko-dobrzyński graniczy od zachodu z powiatem toruńskim i lipnowskim, od północy z wąbrzeskim, od wschodu z brodnickim i rypińskim. Pod względem geograficznym położony jest w południowo - wschodniej części Pojezierzy Południowo - bałtyckich w makroregionie Pojezierza Chełmińsko - Dobrzyńskiego zwanego też inaczej Wysoczyzną Chełmińsko-Dobrzyńską. Oba pojezierza rozdziela dolina rzeki Drwęcy. Rzeźba omawianego terenu jest urozmaicona. Została ona kształtowana podczas ostatniego zlodowacenia bałtyckiego. Oba pojezierza mają kształt równinnej, miejscami falistej moreny dennej, wyniesionej ponad dno doliny Drwęcy na wysokość 90-120 m. n.p.m. i opadającej miejscami w kierunku Drwęcy do 50 m. n.p.m.Morena denna urozmaicona jest licznymi formami wytopiskowymi takimi jak: ozy i pagórki kemowe. Najciekawszą ich formą - nie tylko w skali regionu, ale i Europy - są tzw. drumliny zbójeńskie. Kształtem swym przypominają podłużne wały osiągające miejscami do 2 km długości, tworzące malownicze zespoły składające się z kilkunastu rzędów równoległych do siebie i wypełnionych w zagłębieniach licznymi wodami bezodpływowymi. Klimat charakteryzuje się przejściowością i zmiennością, ze średnią roczną temperaturą +5,5°C i średnią roczną sumą opadów w granicach 530 mm. Okres wegetacyjny trwa tu ok. 215 dni. Jako dobre i średnie zostało ocenionych 85% gleb, z czego ok. 70% stanowią grunty orne a 6% użytki rolne. Główne typy gleb występujących to: gleby brunatne rozmieszczone głównie w północno-zachodniej, wschodniej oraz południowo-zachodniej części powiatu, gleby płowe obejmujące tereny przyległe do doliny Drwęcy i na południu oraz gleby bielicowe występujące przeważnie w pradolinie rzeki Drwęcy i dolinach jej dopływów. Najmniejszy obszar zajmują gleby powstałe w wyniku osuszania torfowisk.Są to tzw. gleby torfowe lub murszowe. Wystepują one szczególnie w sąsiedztwie wrastających jezior oraz w pradolinie Drwęcy i w dolinach jej dopływów. Stosunki wodne przedstawiają się dosyć bogato. Ich dzisiejszy kształt jest wynikiem oddziaływania topniejącego lodowcu. Przez obszar powiatu płynie rzeka Drwęca.Jest ona typową rzeką nizinno-pojezierną, ma bardzo mały spadek wody wynoszący 0,48 promila, dlatego posiada liczne zakola zwane meandrami. Szerokość koryta rzeki wynosi ok. 30-40 metrów, a średni roczny przebieg jej wód ok 20 m3 /sek: poziom wody waha sie nawet do ok. 2 m przy nagłych roztopach. Z pojezierza Chełmińskiego wpadają do Drwęcy następujące cieki zwane strugami: struga Wąbrzeska, Kowalewska i Rychnowska, zaś z pojezierza Dobrzyńskiego Ruziec i Lubianka. Na terenie powiatu znajduje się wiele malowniczych jezior. W większości skupione są one w południowo-wschodniej i środkowej części powiatu przynależnej do pojezierza Dobrzyńskiego. Jezior o powierzchni ponad 1 ha jest 33, do największych należą: jezioro Mlewickie (79,5 ha), Wielickie (77.5 ha), oraz Wojnowskie (55.6 ha). Duże znaczenie posiadają ze względu na swoje rekreacyjne funkcje dla obu miast powiatu jezioro Okonin i jezioro Grodno. Flora i fauna powiatu golubsko-dobrzyńskiego jest dość bogata. Występuje tu ponad 70 zbiorowisk roślinnych, w których przeważają zbiorowiska błotne, zaroślowe, leśne oraz wodne i łąkowe. Lasy zajmują 1/4 obszaru powiatu. Ok. 70% obszaru lasów zajmują siedliska borów iglastych z przewagą sosny. Rozmieszczone są one na najsłabszych glebach bielicowych. Pozostały procent obszaru zajmują bory liściaste z dużym udziałem dębu, grabu i brzozy. Poszycie lasu stanowią głównie jałowiec, grab, leszczyna, dąb, trzmielina brodawkowata, mchy, paprocie, maliny, borówki i czarne jagody. Roślinność łąkowa, bagienna i torfowiskowa reprezentowana jest w postaci rdestu, grzybienia białego, osoki aleosowatej, moczarki kanadyjskiej i wywłocznika kłosowego. Rzeki oraz jeziora zamieszkują ryby karpiowate, okoniowate, łososiowate: węgorze, szczupaki, minogi, pstrągi i trocie. Gady reprezentowane są głównie przez żmije zygzakowate i zaskrońce, jaszczurki zwinki i jaszczurki zielone oraz padalce. Spośród ptaków występują wszystkie gatunki dzięciołów i jastrzębi, kukułki, kaczki, bażanty, kuropatwy, czaple siwe, perkozy, rybitwy, myszołowy i sowy. Z ssaków występujących na terenach powiatu można wymienić: zające, dzikie króliki, dziki, sarny, jelenie, daniele i łosie oraz lisy, borsuki, jenoty i kuny.


ZARYS HISTORYCZNY:

Obszar wchodzący w skład dzisiejszego powiatu golubsko - dobrzyńskiego należał w ciągu wieków do dwóch różnych ziem: chełmińskiej i dobrzyńskiej, które oddzielała od siebie rzeka Drwęca. Była ona nie tylko granicą geograficzną, lecz także stanowiła linię graniczną między Polską a państwem zakonu krzyżackiego w latach 1231-1454; w latach 1466-1772 oddzielała woj. chełmińskie od ziemi dobrzyńskiej, a od 1815-1918 oddzielała zabór pruski od rosyjskiego. Powyższe podziały zostawiły piętno na historii opisywanych terenów.Obecna sieć osadnicza kształtowała się przez kilka tysiącleci. System hydrograficzny Drwęcy wraz z jej dopływami stwarzał korzystne warunki do rozwoju. Pierwsze ślady obozowisk ludzkich na tych terenach pochodzą sprzed 8000 lat (odkryte zostały w okolicach Węgierska).W IX-X w. w okresie plemiennej organizacji Polan, obszar obecnego powiatu zamieszkiwany był najprawdopodobniej przez ludność grupy kujawskiej. W X-XI w. obszary leżące na północ od Drwęcy weszły w skład kasztelanii chełmińskiej, zaś tereny położone na południe znalazły się częściowo w kasztelanii rypińskiej i słonskiej (później kikolskiej). Widocznymi do dziś śladami są wczesnośredniowieczne (VIII-XIII w.) grodziska obronne m.in. w Chełmoniu, Ciechocinie, Lisewie i Ostrowitem. Pomiędzy rokiem 1148-1250 biskupstwo włocławskie uzyskało w formie nadania klucz ciechociński oraz dobra ostrowicko-golubskie bez Lisewa i Kowalewa. Już w XII i w początkach XIII w. powstały na tym terenie nowe parafie. Od 1217 r. w wyniku bliskiej granicy z Prusami rozpoczyna się okres ciągłych najazdów pogańskich Prusów (w 1220 roku został zniszczony gród w Kowalewie). W celu powstrzymania ich najazdów, książę Konrad Mazowiecki nadał ziemię chełmińską zakonowi krzyżackiemu. Krzyżacy wkroczyli do Prus z zamiarem stworzenia własnego państwa i stopniowo zaczęli opanowywać zajęte terytorium. Około 1275 roku przebudowany został gród w Kowalewie, a obok niego Krzyżacy założyli miasto. Odtąd Kowalewo stało się siedzibą komturstwa. Podobnie postąpili Krzyżacy z przyjętymi dobrami ostrowicko-golubskimi. W ich miejscu utworzyli komturstwo, a pomiędzy 1296-1309 r. wznieśli zamek, który miał strzec przeprawy przez Drwęcę. Około 1293 r. doszło do założenia miasta Golubia w zakolu Drwęcy u podnóża zamku. W tym czasie Krzyżacy rozpoczęli systematyczne zagospodarowywanie komturstw lokując wiele nowych wsi, sprowadzając kolonistów z Niemiec i Śląska. Do 1410 roku następował intensywny rozkwit gospodarczy omawianych ziem, zwłaszcza Golub nabrał dużego znaczenia ze względu na strategiczne położenie. Mieszczanie golubscy bogacili się handlując z sąsiednią ziemią dobrzyńską. Do roku 1310 władał nią zaprzyjaźniony z Krzyżakami książę Siemowit, później przeszła ona w ręce Władysława Łokietka. W roku 1329 została zajęta przez Krzyżaków i jej okupacja trwała do 1343 r. Panujący od 1378 r. Władysław Opolczyk zastawił, a później sprzedał Krzyżakom- oprócz klucza ciechocińskiego należącego do biskupstwa włocławskiego - ziemię dobrzyńską. Została ona wykupiona w 1404 roku, ale już w 1409 r. została ponownie zajęta przez rycerzy Najświętszej Marii Panny. Pomyślny rozwój gospodarczy opisywanych ziem zahamowały wojny polsko - krzyżackie z XV w. W 1410 r. po bitwie pod Grunwaldem oddziały Jagiełły zajęły Golub i Kowalewo. W 1454 r. Golub i Kowalewo wymówiły posłuszeństwo Zakonowi i przeszły na stronę Związku Pruskiego i Polski. W czasie wojny trzynastoletniej Kowalewo i Golub przechodziły z rąk do rąk. Oba miasta i okoliczne wsie zostały ponownie zniszczone. Ostatecznie na mocy II pokoju toruńskiego ziemie te znalazły się w granicach województwa chełmińskiego. Oba komturstwa zostały przemianowane na starostwa. Kowalewo od 1626 roku stało się siedzibą wojewody, a od 1526 odbywały się tu sejmiki szlacheckie woj. chełmińskiego. W latach 1611-1625 tutejsze starostwo dzierżawiła siostra króla Zygmunta III Wazy, Anna. Po śmierci Anny król nadał je drugiej swojej żonie, królowej Konstancji, a potem swojej córce, królewnie Annie Katarzynie, wreszcie królowej Cecylii Renacie. W końcu XVII w. aż do zaboru w 1772, starostwo golubskie dzierżawili kolejno członkowie rodzin Szczawińskich, Lubomirskich, Grudzińskich, Denhofów oraz Wesslów. W XVII w. oba miasta powiatu powoli zaczęły dźwigać się z upadku. Golub rozwijał się pomyślnie jako ośrodek handlowy, natomiast Kowalewo po otrzymaniu licznych przywilejów królewskich posiadało większe znaczenie jako ośrodek administracyjny. Okres ożywienia gospodarczego zahamowały wojny szwedzkie z lat 1626-29, 1655-60 i 1703-18. W 1708-10 roku na opisywanym terenie szalała epidemia dżumy. Podczas bezkrólewia w latach 1733-35 oba miasta były plądrowane i rabowane przez wojska rosyjskie. W czasie wojny siedmioletniej ( 1757-63) przez Golub i Kowalewo przeciągały bezustannie wojska pruskie i rosyjskie. W 1769 r. na krótko zajęli Golub konfederaci barscy. W wyniku prowadzonych walk na barki obu miast spadły ciężary związane z utrzymaniem wojsk. Poza tym, do upadku gospodarczego przyczyniła się również egoistyczna polityka szlachty, która płaciła bardzo niskie podatki oraz zwolniona była z ceł. Tak więc gdy w 1772 roku w wyniku I rozbioru Polski komisarze rządu pruskiego przejmowali oba miasta, w Kowalewie znajdowały się tylko 34 domy i 296 obywateli, zaś w Golubiu 105 domów oraz 658 mieszkańców. Odtąd oba miasta należały do powiatu chełmińskiego podległego Urzędowi Kamer i Domen w Kwidzynie. W Golubiu stanął garnizon strzegący granicy na Drwęcy. Wł adze pruskie rozpoczęły nową politykę, sprowadzając z głębi Prus kolonistów niemieckich, wprowadzając nowe prawa oraz czyniąc niemiecki językiem urzędowym. Po III rozbiorze Polski w 1795 roku pod okupacją pruską znalazła się większość Kujaw z ziemią dobrzyńską. Terytorium powiatu leżące na południe od Drwęcy weszło w skład prowincji pruskiej pod nazwą Prusy Południowe departament poznański. Po 1796 r. ziemię dobrzyńską podporządkowano władzom w Płocku, a cały obszar znalazł się w powiecie lipnowskim. Piętno na omawianym obszarze wyryły wojny napoleońskie. W ciągu zimy 1806-7 stacjonowały tu wojska francuskie obciążając mieszkańców licznymi kontrybucjami oraz dokonując rekwizycji. Po traktacie w Tylży teren całego dzisiejszego powiatu wszedł w skład Księstwa Warszawskiego. Ziemie wokół Golubia i Kowalewa włączono do departamentu bydgoskiego, natomiast ziemia dobrzyńska znalazła się w granicach departamentu płockiego W I poł. XIX w. Golub rozwijał się stosunkowo pomyślnie, natomiast zaznaczył się wyraźny upadek Kowalewa, które w latach 1833-67 utraciło nawet prawa miejskie. Na przełomie XIX i XX w. pojawiły się oznaki ożywienia gospodarczego. Podjęto inwestycje komunalne w miastach, próbowano rozwijać przemysł rolno-spożywczy. W 1900 roku przez opisywane tereny przeprowadzono linię kolejową łączącą Bydgoszcz z Brodnicą. W wyniku postanowień Traktatu Wersalskiego z 1919 roku ziemie obecnego powiatu ponownie znalazły się w granicach państwa polskiego. W okresie międzywojennym podjęto pierwsze zabiegi zmierzające do połączenia Golubia z sąsiednim Dobrzyniem leżącym w powiecie rypińskim. Miasto to należące w XIX w. do zaboru rosyjskiego bardzo szybko się rozwijało i w 1939 roku liczyło około 5.700 mieszkańców, z czego połowę stanowiła ludność żydowska. W tym samym czasie Golub zamieszkiwało przeszło 3.500 osób, w tym 90% Polaków, 6% Żydów i 4% Niemców. Po agresji Niemiec na Polskę pomiędzy 6 a 7 września opisywane tereny zajęły wojska hitlerowskie. Od samego początku okupanci rozpoczęli masową eksterminację ludności polskiej. Niemcy wymordowali również prawie wszystkich Żydów zamieszkujących w Dobrzyniu. Podczas tej akcji zniszczono część zabudowy tego miasta. W Cieszynach koło Golubia hitlerowcy utworzyli obóz będący filią obozu koncentracyjnego w Stutthofie. W wyniku ofensywy wojsk radzieckich w styczniu 1945 roku Niemcy wycofali się, ustępując miejsca Armii Czerwonej, która bez większych walk zajęła 23 stycznia 1945 Golub, a w dniu następnym Kowalewo. W krótkim czasie pełnię władzy w regionie przejęła scentralizowana komunistyczna biurokracja partyjno-państwowa. Tereny na północ od Drwęcy należały do powiatu wąbrzeskiego, na południe - do powiatu rypińskiego. W 1951 r. doszło do połączenia odrębnych dotąd miast Golubia i Dobrzynia w jeden ośrodek miejski. W 1956 roku utworzono odrębny powiat golubsko-dobrzyński, co pozytywnie wpłynęło na rozwój jego stolicy -miasta Golubia-Dobrzynia. Dzięki odbudowie i rekonstrukcji zamku miasto stało się ważnym ośrodkiem turystycznym. W związku z likwidacją powiatów jako jednostek administracyjnych w 1975 roku przestał istnieć powiat golubsko-dobrzyński, reaktywowany ponownie w 1999 r. w wyniku nowej reformy administracyjnej.

 

 

*****

 

 

600 - LECIE WOJNY GOLUBSKIEJ:

 

https://www.youtube.com/watch?v=W5fnbIFL234

Wielkie wydarzenie historyczne w Golubiu-Dobrzyniu, 600-lecie Wojny Golubskiej – 19-21 sierpnia 2022 r., Zamek golubski

źródło:  https://serwis.bip.golub-dobrzyn.com.pl

 

ATRAKCJE TURYSTYCZNE:

Największym i najważniejszym ośrodkiem koncentracji ruchu turystycznego na terenie powiatu jest miasto Golub-Dobrzyń. Posiada ono średniowieczny układ urbanistyczny z dobrze zachowanymi murami miejskimi z I poł. XIV w., w których skład wchodziło 17 baszt. Na uwagę zasługuje gotycki kościół z XIV w. z prezbiterium w kształcie pięcioboku ozdobione przyporami i sklepieniem sieciowym. Wystrój wnętrza pochodzi z epoki baroku. Na rynku golubskim zachowała się do dzisiaj kamienica z 1617 roku z manierystycznym szczytem oraz drewniany dom podcieniowy z II poł. XVIII w. Z innych zabytków architektury sakralnej wymienić należy klasycystyczny kościół z 1823 roku usytuowany na terenie Dobrzynia oraz golubski zbór ewangelicki z 1909 r., w którym dzisiaj mieści się szkoła podstawowa. Najciekawszym zabytkiem w stolicy powiatu jest słynny zamek zaliczony do najpiękniejszych zamków w Polsce. Wzniesiony został przez Krzyżaków w latach 1296-1310 na miejscu wcześniejszego grodu słowiańskiego. Od 1454 roku stał się siedzibą starostów królewskich. Jego najświetniejszy okres istnienia przypada na lata 1611-25, kiedy to rezydowała tu siostra króla polskiego Zygmunta III Wazy - księżna Anna Wazówna. Był on wówczas żywym ośrodkiem życia kulturalnego i umysłowego znanym w całej Rzeczypospolitej. W II poł. XVI w. został gruntownie przebudowany z nadaniem renesansowych cech stylowych. Od początku XIX w. popadł niestety w ruinę. W latach 1959-69 został odbudowany i częściowo zrekonstruowany. Obecnie zamek dostępny jest dla zwiedzających, znajduje się w nim hotel, kawiarnia i muzeum regionalne. Sławy i splendoru dodają golubskiemu zamkowi organizowane tu co roku Międzynarodowe Turnieje Rycerskie, Konkursy Krasomówcze oraz bale sylwestrowe. W Kowalewie Pomorskim, drugim mieście powiatu, na uwagę turystów zasługują zachowane fragmenty murów miejskich i wieża narożna z przełomu XIII i XIV w. U podnóża wzgórza zamkowego stoi do dziś gotycki filar gdaniska będący pozostałością dawnych fortyfikacji warowni krzyżackiej. Interesującym zabytkiem architektury sakralnej jest XIV wieczny kościół pod wezwaniem św. Mikołaja, charakteryzujący się salowym układem wnętrza z płaskim stropem. Wystrój jest barokowy i pochodzi w większości z rozebranego kościoła dominikanów z Torunia. Odwiedzając Golub-Dobrzyń nic wolno zapomnieć o położonej nieopodal Szafarni, w której znajduje się znany w całej Polsce Ośrodek Chopinowski. Mieści się on w XIX wiecznym pałacu Dziewanowskich. Tutaj w latach 1824-25 przebywał dwukrotnie na długich wakacjach największy polski kompozytor Fryderyk Chopin. Pobyt Chopina w Szafarni wpłynął istotnie na dalszą jego twórczość. To tutaj zetknął się on po raz pierwszy z tradycjami i obrzędami polskiej wsi. Zauroczony piękną okolicą i jej tradycjami pisał tu swoje pierwsze mazurki. Do zwiedzania przeznaczone jest muzeum zawierające pamiątki związane z życiem Chopina i jego pobytem w Szafarni, sala koncertowa oraz uroczy park. Tuż obok znajduje się wieś Płonne, w której Maria Dąbrowska pisała "Noce i Dnie" i którą wielokrotnie wspominała w swoich Dziennikach. W Płonnem na uwagę turystów zasługuje podworski park, gotycki kościół oraz pomnik urodzonego tu płk. Jana Dziewanowskiego, dowódcy słynnej szarży wojsk polskich pod Samosierrą. Na terenie gminy Zbójno, w samym sercu prastarej ziemi dobrzyńskiej, w niezwykle malowniczym położeniu, od blisko 400 lat góruje nad okolicą piękny kompleks architektoniczna-sakralny: kościół i klasztor Karmelitów Trzewiczkowych w Oborach. Topograficzne położenie Obór od wieków fascynowało i urzekało odwiedzających te okolice. To niezwykłe położenie sprawiło, że rejon ten nazywać zaczęto "Kalwarią Oborską" lub "Szwajcarią Dobrzyńską". W barokowym kościele od wieków szczególną czcią otaczana jest figura Matki Boskiej Bolesnej. Dzisiaj, tak jak i przed wiekami, słynąca cudami "Pieta Oborska" przyciąga rzesze pielgrzymów z całej Polski. Przy kościele znajduje się barokowy klasztor, a w jego pobliżu cmentarz otoczony murem z XVIII wieku. Cały teren powiatu golubsko-dobrzyńskiego usiany jest zabytkowymi kościołami usytuowanymi głównie w większych wsiach. Do ciekawszych należą gotyckie kościoły w Radominie, Ostrowitem, Wrockach, Ciechocinie, Chełmoniu oraz barokowe kościoły w Działyniu i Dulsku. Na uwagę zasługują również licznie występujące pałacyki i dworki, a szczególnie zespoły parkowo-pałacowe w Sokołowie, Piątkowie i Szafarni. Obszar powiatu golubsko-dobrzyńskiego jest atrakcyjny pod względem turystycznym również ze względu na walory przyrodnicze. Znajduje się tu wiele malowniczo położonych i czystych jezior.  Najlepiej Zagospodarowane są jeziora Okonin i Grodno, które w sezonie przyciągają rzesze spragnionych wypoczynku nad wodą. Przepiękne krajobrazy można podziwiać również nad brzegami jeziora Wojnowskiego, Wielickiego, Słupna i wielu innych. Wyżej wymienione akweny wodne są również rajem dla miłośników wędkarstwa. Grzybiarze i amatorzy łowiectwa znajdą dobre warunki dla uprawiania swoich pasji w lasach rozciągających się na terenie powiatu i zajmujących ok. 11 tys. ha. Z organizacji wspaniałych polowań znany jest Ośrodek Hodowli Zwierzyny w Sokołowie usytuowany w przepięknym zabytkowym pałacyku.
Niezwykle interesujący pod względem przyrodniczym jest obszar doliny Drwęcy, stanowiący wraz z dopływami Ruźca i Rypienicy ichtiologiczny rezerwat przyrody. Utworzony on został w 1961 r. dla ochrony ryb łososiowatych. Na zboczach doliny znajduje się rezerwat przyrody Bobrowisko. Spotyka się tu wiele rzadkich, chronionych gatunków roślin i zwierząt. Łącznie jest tu zarejestrowanych ponad 50 pomników przyrody. Do najciekawszych zaliczyć trzeba 9 modrzewi polskich rosnących na "Górze Modrzewiowej" w Płonnym. Od wielu lat rzeka Drwęca jest znanym szlakiem turystyki kajakowej. Ciekawymi obiektami przyrodniczymi położonymi na terenie powiatu golubsko-dobrzyńskiego są również aleje bukowe w Radominie skupiające 585 zabytkowych drzew oraz unikalne w skali europejskiej formy rzeźby terenu - pola drumlinowe położone w okolicach Zbójna.

źródło: https://serwis.bip.golub-dobrzyn.com.pl/

 

 

 

 

 

 

 

 

GMINA BUKOWSKO

 

 

 

https://www.bukowsko.pl/

 

 

https://www.facebook.com/Gmina-Bukowsko-832605353748493

 

https://www.youtube.com/channel/UC2azTGrnsagwgcdGQgo7C6Q

 

FILMY PROMOCYJNE:

https://www.youtube.com/watch?v=mLBxUcwKsXY

https://www.youtube.com/watch?v=nCLAFC6IglQ

 

 

PUBLIKACJA "W PODRÓŻY PO LGD  >>DORZECZE WISŁOKA<< - GMINA BUKOWSKO:

 https://bukowsko.pl/uploads/dokumenty/1/strona/146/3e6d3cdff3d2a105a67d00bc282b41b1.pdf

 

 

GMINA BUKOWSKO:

źródło: https://bukowsko.pl

Bukowsko – gmina wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie krośnieńskim, na Pogórzu Bukowskim.

Siedzibą gminy jest Bukowsko.

Sołectwa wchodzące w skład gminy:

Bukowsko • Dudyńce • Karlików • Nadolany • Nagórzany • Nowotaniec • Pobiedno • Tokarnia • Wola Piotrowa • Wola Sękowa • Wolica • Zboiska

Gmina Bukowsko obejmuje obszar 13.820 ha, z czego blisko 4.000 ha zajmują lasy. Panujący tu klimat jest łagodniejszy od górskiego i porównywalny jest z walorami uzdrowiskowymi Iwonicza Zdroju i Rymanowa Zdroju.

*****

Jesteśmy gminą wiejską położoną w środkowej części powiatu sanockiego, w południowej części województwa podkarpackiego. Od południa sąsiadujemy z gminą Komańcza, od zachodu z gminą Zagórz, od północy z gminą Zarszyn. Siedzibą władz gminy  jest miejscowość Bukowsko, w latach 1748-1946 miasto, należące m.in. do Ossolińskich.

Główną arterią komunikacyjną przebiegającą przez gminę jest droga wojewódzka numer 889. Pozostałe drogi mają charakter lokalny.

Dominującym zajęciem mieszkańców gminy jest rolnictwo, o czym świadczy struktura gruntów na terenie gminy, gdzie 55% zajmują użytki rolne. Jest tutaj także dużo terenów leśnych, które zajmują 41,3% powierzchni gminy.

Gmina Bukowsko położona jest na terenie Karpat Zachodnich, w obrębie Dołów Jasielsko – Sanockich i Beskidu Niskiego. Doły Jasielsko-Sanockie, które obejmują północną  część gminy, charakteryzują się obecnością licznych kotlinek rozdzielanych przez niskie pogórza o stokach rzadko przekraczających 100 m. Kotlinki odwadniane są przez liczne rzeki, z których największa to Sanoczek.  Wysokości bezwzględne wahają się tutaj w granicach od 230 – 300 m n.p.m. (dna dolin) do 300 do 380 m n.p.m. w obrębie pogórzy.

Na przełomie 2010/11 roku krajobraz naszej gminy wzbogacił się o dziewięć 80-metrowych elektrowni, a powstałe przy ich budowie drogi już dziś stanowią znakomite szlaki dla wypraw rowerowych, konnych, samochodowych i rodzinnych spacerów. Wyznaczone szczytami gór szlaki, same w sobie posiadają doskonałe walory rekreacyjne, a powstałe punkty widokowe zapierają dech w piersiach dzięki uzyskanej przestrzeni nad szczytami mniejszych wzniesień


PRZYRODA:

Ziemia Bukowska to obszar, na którym graniczą ze sobą różnorodne krajobrazy. Tu łagodne wzniesienia rolniczego Pogórza Bukowskiego przechodzą w lesiste grzbiety gór Beskidu Niskiego. Pasmo Bukowicy jest najwybitniejszym elementem orograficznym północno-wschodniej części Beskidu Niskiego i należy do Karpat Wschodnich. Ma ono formę rozległego wału, który ciągnie się z północnego zachodu na południowy wschód. Na południu i zachodzie ogranicza je dolina Wisłoka, a na wschodzie górna Połonka (dolina Przybyszowa) i potok Osławiczki. Pasmo zbudowane jest ze skał fliszowych charakterystycznej, skośnej rzeźbie, poprzetykane miejscami skalnymi ostańcami, które można podziwiać w rezerwacie „Kamień” idąc szlakiem czerwonym do Komańczy. Linia grzbietowa jest dość wyrównana z wyróżniającym się w południowo-wschodniej jego części, szczytem Tokarnia  (778 m) Zobaczyć stąd można panoramę okolicznych wsi : Wolę Piotrową,Bukowsko, Karlików i Tokarnię. Przy dobrej pogodzie i przejrzystym powietrzu, w oddali widać Tatry.Pasmo Bukowicy na północy  opada wyraźnym progiem w kierunku Pogórza Bukowskiego. W kierunku wschodnim naturalnym przedłużeniem pasma są grzbiety Rzepedki (Rożynkani) (706 m) i Kamienia (717 m), które sięgają doliny Osławy.Na całej swojej długości od tzw. węzła szlaków pod Zrubaniem (749 m) po Tokarnię (778 m) główny grzbiet Bukowicy tylko w dwóch miejscach w części środkowej schodzi poniżej 700 m. W tym bardzo wyrównanym grzbiecie wybijają się cztery szczyty: Skibce (Wysoka Debr) (776 m), Zrubań (778 m), Wilcze Budy (759 m) i Tokarnia (Magura) (778 m). Na mapach WIG[29] i powojennych pojawia się jeszcze nazwa Smokowiska (748 m). Głównym grzbietem biegnie szlak czerwony z Puław do Komańczy. Poprzecznie Bukowicę przecinają dwa szlaki: zielony z Beska do Moszczańca w części zachodniej i żółty z Woli Piotrowej do Wisłoka Wielkiego na wschodzie. Przez gminę przebiega granica obszaru chronionego krajobrazu Beskidu Niskiego (droga Pielnia – Bukowsko w kierunku południowym do miejscowości Bukowsko, dalej w kierunku północno – wschodnim wzdłuż drogi Bukowsko –Sanoczek do miejscowości Sanoczek). Nieskażone, czyste środowisko gminy Bukowsko, obfituje w liczne pomniki przyrody i niezwykłe twory natury. W tutejszych lasach występuje bogactwo flory i fauny. Należy do niego rzadko spotykane skupisko cisa, drzewa, którego ochronę jeszcze w 1423 r. wprowadził  król Władysław Jagiełło. Stanowisko to opisywane już było w latach 30-ych XX wieku. Ich skupisko znajduje się na południowych stokach Suchego Wierchu (Koło Krzyża) w Lesie Bukowskim na obszarze około 3 ha. Pojedyncze egzemplarze można znaleźć przy szlaku żółtym do Wisłoka Wielkiego oraz na wzgórzu Wilcze Budy. Tutejsze cisy mają formę drzewiastą, osobniki starsze dochodzą do 7 m wysokości, pierśnica najgrubszego wynosi 120 cm. Od szlaku czerwonego do cisów prowadzi ścieżka historyczno-przyrodnicza „Buczyna karpacka”. Można tu spotkać kilka innych prawnie chronionych gatunków roślin, łąki pokrywa kolorowa szata niezwykłych i rzadkich kwiatów i ziół: wawrzynek wilcze łyko, paprotnik kolczysty, paprotnik brauna, podrzeń żebrowiec, języcznik, storczyki m.in. listera jajowata, gnieźnik leśny, kruszczyk siny, podkolan i wiele innych, mieczyk dachówkowaty, zimowit jesienny, pokrzyk wilcza-jagoda, kłokoczka południowa, śnieżyczka przebiśnieg, lilia złotogłów. Szczęśliwcom wśród drzew udaje się wypatrzyć wiele chronionych gatunków ptaków, płazów i zwierząt: lisa, sarny, jelenia karpackiego, rysia, żbika, dzika, wilka czy niedźwiedzia. W podworskich ogrodach i w otoczeniu urokliwych kapliczek, zachowały się pomnikowe drzewa, które były niemymi świadkami historycznych wydarzeń. Podworskie zadrzewienia ze stawami znajdujące się w centrum Bukowska mają znamiona użytku ekologicznego.  Obecnie jest to naturalna ostoja przyrody ze starodrzewem dębowo-lipowym , otaczającym pozostałości dawnych stawów dworskich. Ten niewielki zakątek, stanowi przykład naturalnego , tętniącego życiem ekosystemu . Podążając utworzoną ścieżką  przyrodniczo-edukacyjną między stawami, można zaobserwować  naturalny proces sukcesji  ekologicznej  oraz ciekawe okazy fauny i flory.  Warto wspomnieć, że kilkusetletnie okazy drzew występujące w otoczeniu stawów posiadają cechy drzew pomnikowych: potężne dęby szypułkowe,  lipy drobnolistne oraz nieco młodsze graby, klon jawor, klon polny, wiąz górski oraz wierzby. Piętro krzewów jest równie bogate. Z gatunków chronionych na uwagę zasługuje wawrzynek wilczełyko, który swoimi różowymi kwiatami zachwyca już w lutym oraz kłokoczka południowa, która ma  znaczenie kulturowe, w okolicy z jej nasion wyrabia się różańce, stąd jej nazwa różańcowy krzew.


 
WARTO ZOBACZYĆ:

> Bukowsko – kościół Podwyższenia Krzyża Świętego z lat 1883 – 1886, dzwonnica przykościelna, drewniana plebania wybudowana w latach 1900–1925, kapliczki, drewniana kuźnia z lat 1875 – 1900, pomniki kamienne na cmentarzu parafialnym, pomniki kamienne na cmentarzu żydowskim

> Dudyńce – kościół parafialny Wszystkich Świętych z lat 1871 – 1876,

> Nagórzany – ruiny cerkwi wybudowanej w 1848, oraz przydrożny krzyż kamienno-żelbetowy z roku 1906,

> Nowotaniec – kościół pw. św. Mikołaja, plebania z lat 1890–1910, kapliczki przydrożne, pomniki kamienne na cmentarzu

> Płonna – ruiny cerkwi z dzwonnicą i bramą z 1850, oraz ruiny dworu obronnego (1599),

> Pobiedno – drewniana kapliczka pocz. XX w.,

> Tokarnia – murowana kapliczka z roku 1880, oraz przydrożna figura kamienna 1925,

> Wola Sękowa – murowana dzwonnica cerkiewna 1889, dawna szkoła drewniana 1925, oraz kapliczki przydrożne z końca XIX w.,

> Wolica – cerkiew z dzwonnicą z roku 1826,

> Zboiska – dwór Rakowskich 1850, oraz fortyfikacje ziemne 1550 – 1661 zamku Zborsko

> Ścieżka historyczno-przyrodnicza "Szlakiem dawnych osad"

źródło: www.bukowsko.pl; Wikipedia